هم كارگر تهيه شده است . بدبختانه اين خط را بد كار گذاشتهاند و تراورسها اريب نصب شده است و ريلها به جاى اينكه همسطح زمين باشد بالاتر تعبيه شده است . بعدا به خيال افتادند كه همين رشته را به حومهء شهر هم توسعه و در صورت امكان تا ناحيهء ييلاقى قلهك امتداد دهند . اخيرا شنيدهام كه ترامواى تهران كه در ابتداى امر اهالى با ديدهء حقارت مىنگريستند موفقيت بسيار حاصل نموده و به حدود شمالى شهر نيز گسترش يافته است .
خطوط جديد -
در بهار سال پيش 1891 اين كمپانى كه حالا « شركت راهآهن و ترامواى ايران » نام دارد اجازهاى از شاه تحصيل كرده است كه خط شاه عبد العظيم را به سمت جنوب شرقى به حدود كولىنشين كه در بخشهاى كوهستانى آن سنگهاى معدنى و مرمر و سنگ ساختمان هست امتداد دهد ، ولى چنين خطى بيش از 30 كيلومتر از شهر دور نخواهد شد و مختص حمل بار خواهد بود . و باز همين سركار بواتال كه در همه جا حاضر است امتياز ديگرى براى كشيدن ريل تا ناحيهء معدن زغالسنگ فشم كه هشتاد ميل خواهد بود گرفته است . اين امتيازات قدر و ارزش چندانى ندارد و نتيجهاى هم نداشته است .
اما در ايران سرزمين ركود ، اين قبيل اقدامات درهرحال سزاوار خوشآمد و استقبال است .
راهآهن آمل - محمودآباد -
دومين خطآهن ايران كه قبلا هم در فصل راجع به ايالات شمالى ايران اشارهاى راجع به آن كردم براستى ساختهء همت و كار يكى از ايرانيان و مال خود اوست و شايد به همين دليل است كه واقعا از هرجهت بىارزش و بىخاصيت است و در موقع مسافرتم به ايران جز يك اقدام مقرون به شكست تلقى نمىشده است . درحالحاضر از كرانهء بحر خزر دو راه كاروانرو به تهران مىرسد يكى از رشت از راه قزوين كه مسافتش در ده روز طى مىشود ، ديگر از بندر كوچك مشهدسر كه فقط هشت روز راه است ، اما از نواحى سخت كوهستانى مىگذرد و هنوز براى رفتوآمد راه آسانى نيست و بيست ميل در مغرب آن