لنگرگاه محمودآباد واقع است كه از اين محل راه هموارى تا شهر آمل دوازده ميلى آنجاست و از آن پس راه كوهستانى البرز آغاز مىشود كه ارتفاعات آن تا شش ميلى اين شهر پيش آمده است .
از آمل تا تهران شش روز راه است در ذهن يكى از بازرگانهاى ايرانى كه مدير يا اجارهدار ضرابخانهء دولتى است چنين خطور كرده بوده است كه با منافعى كه از قلبسازى سكههاى ايرانى بدست آمده بود ساختمان راهآهن سبكى از محمودآباد تا آمل شروع و بدينترتيب انحصار حملونقل كالاى وارداتى و صادراتى در نزديكترين جادهء كاروانرو از درياى خزر تا تهران را قبضه كند . فكر او شايستهء تحسين بود . اما اجراى نقشه چنان كه بايد و شايد پيشرفت ننمود . وى در محمود - آباد كاروانسراى ممتاز و چند مغازه ساخت و اصل كار بدينترتيب آغاز شد كه مهندسان بلژيكى استخدام و ريلهاى بلژيكى خريدارى كرد ، اما كارها بيش از اين حد پيش نرفت وى هيچ در صدد برنيامده بود كه لنگرگاه محمودآباد را آماده و آباد كند ، از پرداخت حقوق بلژيكىها امتناع ورزيد كه در نتيجه كار خود را قهرا رها كردند . وى به همين دليل با مهندس رانندهء آلمانى دوچار اختلاف شد ، ازاينرو خط بدست ايرانيان افتاد و كار به صورت ناقص و با ناشىگرى تعقيب شد .
ريلهاى خراب به كار بردند و پلهاى سست ساختند و بنابر گزارشى كه به من رسيده است جمع وسايل خط شامل فقط يك دوجين واگونهاى سرگشاده و يك لوكومتيو بود كه رانندهء سياه افريقائى داشت كه معلوم نشد موتور را سوزانده يا شكسته بوده است و جريان خط به كلى متوقف شد . در نقشهء اصلى قرار اين بود كه ترامواى اسبى هم تا پاى كوه داير كنند . در اينكه امور ديگرى از اين قبيل شايد در آينده بشود ، با وجود رشتههاى رفيع كوهستانى كاملا دور از احتمال است . حاجى محمد حسن مدير ضرابخانه از قرار معلوم مردى كارى و با انرژى است ، چنان كه تأسيس كارخانهء بزرگ چوببرى و دستگاه تصفيهء شكر كه
ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 787
مساهمون: جورج ناتانيل كرزن
ص٧٨٧