9982
نافحوا بالظّبى ، وصلوا السّيوف بالخطى ، وطيبوا عن أنفسكم نفسا ، وامشوا إلى الموت مشيا سجحا .
اين از جمله كلاميست كه در بعضي روزهاى جنگ صفّين بأصحاب خود فرمودهاند مشتمل بر بعضي از آداب جنگ وقبل از اين در فصل ضاد « ضاربوا عن دينكم بالظّبى » نقل شده بود ودر اين جا « نافحوا بالظبى » است واين موافق كتاب مستطاب نهج البلاغة است و « نافحوا » نيز همان بمعنى « ضاربوا » است يعنى بزنيد دشمنان خود را بطرفهاى شمشيرها ، نهايت ابن أثير در كتاب نهاية گفته : كه « أصل منافحه اينست كه هر يك نزديك باشند بديگرى بعنوانى كه برسد نفح هر يك بديگرى يعنى بوى أو ونفس أو » وظاهر اينست كه مراد به « طرف شمشير » دم آن باشد ومراد تحريص بر جنگ بشمشير باشد چنانكه در نهاية گفته واز كلام بعضي از شارحان نهج البلاغة ظاهر مىشود كه « طرف شمشير » را بر نوك آن حمل كرده واين كه فايدهء اين اينست كه پر نزديك دشمن نروند تا اين كه توسعهء مجالي باشد ومؤيّد اين مىتواند بود آنچه در كتاب صحاح گفته كه : « ظبهء شمشير وتير طرف آنست » زيرا كه مراد به « طرف تير » خود البتّه پيكانست پس ظاهر اينست كه در شمشير نيز نوك آن باشد نه دم آن نهايت آنچه از نهاية نقل شد ظاهر در خلاف آنست واين كه مراد دم شمشير باشد ، وظاهر بعضي موارد استعمالات آن نيز اينست چنانكه در صحيفهء كامله در دعاى دفاع كليد أعداء « 1 » فرمودهاند : « واشحذ لي ظبة مديته وتيز كرده از براي من ظبهء كارد بزرگ خود را » چه ظاهر اينست كه مراد دم كارد باشد نه نوك آن ، و « صلوا السّيوف بالخطى » يعنى « پيوند كنيد شمشيرها را بگامها » ودر آنجا شرح اين وبيان فايدهء آن شد وحاجت اعاده نيست ، و « طيبوا عن أنفسكم نفسا وامشوا إلى الموت مشيا سجحا « 2 » » يعنى نيكو باشيد
هامش
( 1 ) اين دعا دعاى چهل ونهمين از ادعيهء صحيفهء سجاديّه است على منشئها السلام .
( 2 ) در فصل طاء ( ج 4 ، ص 256 ) دو وجه قرائت براي اين كلمه ذكر شده است .