كه عمل با آن نباشد اجر وثوابي نداشته باشد بلكه وبال ونكالى باشد ، يا اين كه ملاك أصل آنست باعتبار اين كه علمي كه عمل بآن نشود باقي نماند در صاحب آن ورحلت كند از أو ، چنانكه در بعضي أحاديث وارد شده « 1 »
9724
ملاك المعروف ترك المنّ به .
ملاك احسان ترك منّت گذاشتن به آنست چه احسانى كه بآن منّت گذارند احسان نيست ، چنانكه مكرّر مذكور شد .
9725
ملاك العمل الاخلاص فيه .
ملاك عمل اخلاص در آنست يعنى خالص گردانيدن آن از براي حق تعالى وآميخته نساختن بغرضى ديگر ، زيرا كه عملي كه خالص نباشد از براي خدا مقبول نشود بلكه اگر آميخته بريا ومانند آن باشد سبب عذاب وعقاب گردد .
9726
ملاك الايمان حسن الايقان .
ملاك ايمان نيكوئى يقين داشتن است ، مراد به « ايمان » در اينجا أطاعت وپيرويست ، وظاهرست كه نيكوئى يقين ملاك آن باشد ، وممكن است كه مراد اين باشد كه أصل ايمان نيكوئى يقين است وتا آن باقي باشد مالك أصل ايمان باشد واعمال جزو أصل ايمان نباشد چنانكه مشهورست ، بلكه سبب فضل وكمال آن باشد .
9727
ملاك الاسلام صدق اللّسان .
ملاك مسلمانى راستى زبانست ، يعنى ملاك كمال مسلمانى راستى زبانست كسى كه دروغ گويد مسلمانى أو ناقص است وگوئيا مسلمان نيست .
هامش
( 1 ) اشاره باين حديث معروف است : « العلم يهتف بالعمل فان أجابه والّا ارتحل » .