وبهر نحو كه خواهد تصرّف كند در آن پس بايد كه شتاب كنيد شما در كردن عملهاى خير تا اين كه رها سازيد گردنهاى خود را پيش از اين كه نفسهاى شما در گرو حق تعالى بمانند ، يعنى پيش از اين كه اجل در رسد وشما كارى نكرده باشيد كه بسبب آن نفسها را از گرو در آورده باشيد ، پس برويد وآنها در گرو مانده باشند ومستحقّ عذاب وعقاب باشند .
5066
خض الغمرات إلى الحقّ حيث كان .
داخل شو سختيها را بسوى حق هر جا كه بوده باشد يعنى از براي رسيدن بحقي خود را در شدايد وسختيها بينداز هرجا كه بوده باشد آن حق ، مراد به « حقّ » هر علميست از علوم حقه دينيه ، يا أعمّ از آن واز هر عمل واجبي نيز .
5067
خوض النّاس في الشّىء مقدّمة الكائن .
فرو رفتن مردم در چيزى پيشرو امريست كه بوده باشد ، مراد اينست كه هرگاه مردم بفكر چيزى افتند وخبر دهند كه چنان شده بي اين كه آن شده باشد ، اين در أغلب - أوقات مقدّمه وقوع آنست ونشان اينست كه بزودى واقع خواهد شد وبآن اعتبار در دلهاى ايشان افتاده واز آن خبر مىدهند چنانكه نقل شده نيز از آن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه كه فرموده : « ارجاف « 1 » العامّة بالشّىء من مقدّمات كونه » يعنى باراجيف گفتن عوام چيزى را از جمله مقدّمات بودن آن چيزست .
5068
خالقوا النّاس باخلاقهم وزايلوهم في الاعمال .
هامش
( 1 ) در أقرب الموارد گفته : « أرجف القوم خاشوا في الاخبار السّيّئة وذكر الفتن على أن يوقعوا في النّاس الاضطراب من غير أن يصحّ عندهم شيء ، وفي القرآن : والمرجفون في المدينة ، ومنه ، إذا وقعت المخاويف كثرت الأراجيف ، والقوم في الشيء وبالشئ خاضوا فيه » .
ودر منتهى الإرب گفته : « أرجف القوم خوض كردند در خبرهاى فتنه ومانند آن ، ومنه : والمرجفون في المدينة ، وأرجف القوم في الشيء وبه در آمدند در كارى وخوض كردند در آن » .