بشارت دهنده بود ايشان را » يعنى مژدهدهنده بود ايشان را بر ايمان وأطاعت .
4458
بنا اهتديتم الظّلماء « 1 » وبنا تسنّمتم العليا « 2 » .
بما راه يافتيد در تاريكى وبما بالا رفتيد بر مرتبه بلند . غرض ذكر حقوق حضرت رسالت پناه صلّى اللّه عليه وآله وآل اوست صلوات اللّه عليهم بر مردم ، واين كه بوسيلة ايشان راه حق يافتند در وقتي كه در تاريكى كفر وضلالت بودند ، وبوسيلة ايشان بشرف اسلام وايمان وسعادت دنيا وآخرت رسيدند .
وبنا انفجرتم عن السّرار « 3 » .
وبسبب ما گشوده شديد از سرار . « سرار » بمعنى شب آخر ماه باشد ومراد اين است كه بوسيلة ما چون صبح بر آمديد از شب آخر ماه يعنى از تاريكى كفر وضلالت كه مانند شب آخر ماه در نهايت تاريكى بود وأصلا نوري نداشت .
4459
بنا فتح اللّه وبنا يختم وبنا يمحو ما يشاء ويثبت .
بما ابتدأ كرد خدا وبما منتهى مىسازد ، وبسبب ما محو ميكند خدا آنچه را كه مىخواهد واثبات ميكند آنچه را كه خواهد يعنى بما ابتدأ كرد بايجاد عالم باعتبار اين كه نفوس مقدسه ايشان پيش از همه چيز خلق شده چنانكه در أحاديث ديگر نيز وارد شده ، و « بما منتهى مىسازد وختم ميكند وجود عالم را » يعنى بعد از انقراض ما كه برحلت حضرت صاحب الزمان صلوات اللّه وسلامه عليه باشد وجود دنيا تمام مىشود وديگر يك لمحه باقي نباشد چنانكه در أحاديث ديگر نيز تصريح بآن شده ،
هامش
( 1 ) در نهج البلاغة « في الظلماء » بجاى « الظلماء » .
( 2 ) شارح ( ره ) بالاى « السرار » علامت « معا » گذاشته تا اشاره باشد باين كه قرائت آن بفتح راء وكسر راء هر دو درست است ، در منتهى الإرب گفته : « سرار ككتاب آخرين شب از ماه ويفتح » .
( 3 ) كذا صريحا بخط شارح ( ره ) پس چنانكه از قرائت آن بضمّ عين وسكون لام وقصر آخر مستفاد مىشود بلكه از ملاحظه معنى آن نيز صريحا بر مىآيد شارح ( ره ) آنرا مؤنث « أعلى » دانسته است در صورتي كه شارحان نهج البلاغة آنرا بفتح عين ومدّ آخر خوانده وقرينه « ظلماء » دانستهاند ، در منتهى الإرب گفته : « علياء بالفتح والمدّ آسمان ، وسر كوه ، وجاى بلند ، وآنچه بلند بر آيد از چيزى ، وكار بزرگ سترگ » طالب تحقيق بشرح خطبه چهارم از خطب نهج البلاغة رجوع كند از شروح معتبره نهج البلاغة .