3924
آفة الدّين سوء الظّنّ .
آفت ديندارى بدگمانى است يعنى بدگمانى بحق تعالى باين كه كسى أو را در كمال رحمت نداند وباعتبار گناهانى كه كرده باشد نوميد باشد از رحمت أو ، يا خوف أو زياد باشد از اميد باو بلكه بايد كه ديندار هر چه گناه كرده باشد باز اميد رحمت حق تعالى داشته باشد وخوف ورجا در أو برابر باشد چنانكه اخبار وآثار بآن متظافر « 1 » است وروايت شده از حضرت امام ثامن ضامن صلوات اللّه وسلامه عليه كه فرموده : نيكو كن گمان را بخدا پس بدرستى كه خداى عزّ وجلّ مىفرمايد كه : من نزد گمان بنده مؤمن خودم بمن ، اگر خير باشد پس خير واگر شرّ باشد پس شرّ يعنى اگر گمان أو بمن خير باشد پس سلوك من هم با أو خير باشد ، واگر گمان أو بمن شرّباشد پس سلوك من هم به أو شرّ باشد ، وممكن است كه مراد ببدگمانى اين باشد كه كسى بسبب مشاهده اختلاف أحوال مردم در دنيا ورفاه حال بعضي از بدان در آن وتنگى وضيق معاش بعضي از نيكان گمان كنند كه « نعوذ باللّه » در قسمتها كه حق تعالى كرده حيف وجورى شده چه اين معنى آفت دينست بلكه ديندار هر چند مشاهده أمثال اين أمور كند بايد كه داند كه هر يك از آنها باعتبار مصلحتى است ويك سر مو حيف وجورى در آنها نشده هر چند عقل أو بخصوص مصلحت آن پى نبرد وقبل از اين بر سبيل اجمال اشاره ببعضى وجوه مصالح اين اختلافات شد وممكن است « 2 » كه مراد بدگمانى بمردم باشد وعمل بمقتضاى آن .
3925
آفة العقل الهوى .
آفت عقل خواهش است ، زيرا كه خواهش چيزى بسيارست كه باعث اين مىشود كه اين كس پيرو آن گردد ومتابعت عقل در آن ننمايد .
هامش
( 1 ) شارح ( ره ) اين كلمه را بضاد يعنى ( متضافر ) مرقوم فرموده است .
( 2 ) عبارت « وممكن است ، ( تا آخر ) » فقط در نسخه كتابخانه سپهسالار ضبط شده .