آوردهايد باطل مگردانيد صدقههاى خود را بمنت گذاشتن واذيت رسانيدن مانند كسى كه انفاق كند مال خود را از براي رياى مردم ، وايمان نياورد بخدا وروز آخر ، وپوشيده نيست كه اين آية شريفه دلالت ميكند بر باطل كردن منت صدقات را خواه در وقت دادن آنها باشد وخواه بعد از آن باشد وظاهر از بطلان آنها اينست كه أصلا اجر وثوابي بر آنها مترتب نشود بلكه بعضي علماء حكم كردهاند بحرمت آن وترتب عقاب بر آن باعتبار تشبيه آن بكسى كه انفاق كند مال خود را براي رياى مردم وايمان نياورد بخدا وروز آخر بلكه بودن آن بمنزله كفر . ومراد به « اذيت » هر امرى باشد كه باعث آزار آن كس باشد كه عطا شود باو ومكروه أو باشد مثل خشونت ودرشتى كردن با أو در وقت دادن باو يا همان منت گذاشتن بر أو يا تكبر وسربلندى كردن بر أو بسبب آن . وپوشيده نيست كه « صدقه » گاهى مستعمل مىشود در خصوص زكاة وگاهى در اعمّ از آن واز كفارات واز هر چه بخشيده شود بكسى از راه ترحم بر أو بگمان اعسار وپريشانى أو وگاهى در آنچه بخشيده شود در راه خدا چنانكه بعضي از أهل لغت تفسير كردهاند [ صدقه ] را بآن وبنا بر اين شامل صله برادران ومانند اين نيز باشد هرگاه غرض از آن اجر وثواب باشد وظاهر اينست كه حكم در اين مقام شامل همه آنها باشد ومنت واذى باعث بطلان همه آنها گردد باعتبار جريان علت ومنشأ حكم در همه آنها بحسب ظاهر ، واين كلام معجز نظام نيز شامل همه آنها باشد بلكه ظاهر اينست كه اين حكم شامل هر احسانى باشد هرگاه غرض از آن اجر وثواب باشد هر چند دادن مالي نباشد بنا بر آنچه مذكور شد از ظهور جريان علت ومنشأ حكم در همه آنها .
وروايت شده از حضرت امام بحقّ ناطق امام جعفر صادق صلوات اللّه وسلامه عليه كه فرموده منت گذاشتن خراب ميكند صنيعه را . و « صنيعه » بمعنى احسان است پس حكم « 1 » شامل همه احسانها باشد .
هامش
( 1 ) عبارت « پس حكم » تا آخر فقط در نسخه كتابخانه مسجد سپهسالار ضبط شده است .