3674
انّ الدّنيا تدنى الآجال ، وتباعد الآمال ، وتبيد الرّجال ، وتغيّر الأحوال ، من غالبها غلبته « 1 » ، ومن صارعها صرعته ، ومن عصاها اطاعته ، ومن تركها اتته .
بدرستى كه دنيا نزديك مىگرداند اجلها را ، ودور مىگرداند اميدها را ، وهلاك مىگرداند مردان را ، وتغيير مىدهد أحوال را ، وهر كه غلبه جويد بر أو غلبه كند آن بر أو ، وهر كه كشتى بگيرد با آن بيندازد آن أو را ، وهر كه فرمان نبرد آن را أطاعت كند آن أو را ، وهر كه واگذارد آن را بيايد آن أو را ، « نزديك گردانيدن دنيا اجلها را » باعتبار اين است كه طالب دنيا اميد عمر درازى دارد از براي خود ، ومطلبي چند پيش گيرد كه هر يك بجز در مدّت مديد صورت پذير نتواند شد پس هر وقت اجل أو در رسد وكمتر از آن باشد كه از براي خود اميدوار بوده وكارهاى أو بانجام نرسيده باشد گمان اين ميكند كه اجل أو زود رسيده ونبايست كه باين زودى برسد بخلاف كسى كه أو را علاقة بدنيا نباشد كه بر أو زود ننمايد ، بلكه بسيار باشد كه مشتاق آن باشد وبر أو مدّت عمر أو دير گذرد واجل أو دور نمايد ، وممكن است كه در واقع بفرمان حق تعالى حرص در دنيا واشتغال زياد بطلب آن عمر را كوتاه كند واجل را نزديك گرداند ، و « دور مىگرداند اميدها را » يعنى باعث اين مىشود كه آدمي از براي خود اميدهاى دور ودراز قرار دهد يا اين كه دور مىگرداند اميد داشته شدهها را ونمىگذارد كه آدمي به آنها برسد ، و « هلاك مىگرداند مردان را » يعنى باعث هلاكت وبدبختى ايشان مىشود در آخرت بسبب وزر ووبالى كه در سعى از براي آن تحصيل كنند ، ودر دنيا باعتبار زحمت وتعب زيادى كه لازمهء اعمال ايشان است بلكه بسيار باشد كه سبب موت يا
هامش
( 1 ) شارح ( ره ) در حاشية گفته : « در بعضي نسخهها بجاى ( غلبته ) : ( غالبته ) ذكر شده است » .