اين است معنى قول جدّ من . وپوشيده نيست كه اين حديث شريف نيز احتمال هر دو معنى دارد وغرض از تفسير [ حديث ] حضرت صادق صلوات اللّه وسلامه عليه اين است كه مراد اين نيست كه هيچ فرشتهء مقرّبى وپيغمبر مرسلى ومؤمني كه گنجايش داده باشد خدا دل أو را از براي ايمان بر نمىدارد آن را ، زيرا كه ايشان بر مىدارند آن را چنانكه در حديثهاى سابق مذكور شد بلكه مراد اين است كه : هيچ فرشتهء مقرّبى برنمىدارد آن را از براي اين كه بفرشتهء ديگر برساند باعتبار اين كه هر فرشته تاب تحمّل آن را ندارد يا بكنه آن نتواند رسيد ، وهمچنين در پيغمبر مرسل ومؤمن ، وبنا بر اين منافاتى ميانهء أحاديث مذكوره نيست واللّه تعالى يعلم .
3554
انّ اللّه تعالى اطلع « 1 » إلى الأرض فاختارنا واختار لنا شيعة ينصروننا ويفرحون لفرحنا ويحزنون لحزننا ويبذلون أنفسهم وأموالهم فينا فأولئك منّا والينا وهم معنا في الجنان .
بدرستى كه خدا كه بلند مرتبه است آمده « 2 » بسوى زمين پس برگزيده ما را وبرگزيده از براي ما پيروانى كه يارى ميكنند ما را وشاد ميشوند از براي شادى ما واندوهگين ميشوند بسبب اندوه ما ، ومىدهند جانهاى خود را ومالهاى خود را در راه ما ، پس ايشان از مايند وبسوى مااند وايشان با مااند در بهشت ، مراد به « آمدن بسوى زمين » متوجّه شدن بتدبير آن است يعنى در علم أزلي كه تقدير تدبير زمين فرمودند برگزيدند ما را وبسوى ما اند يعنى رجوع وبازگشت ايشان در دنيا وآخرت بسوى ماست وباقي كلام محتاج ببيانى نيست .
هامش
( 1 ) كذا بخطّه صريحا بدون ذكر وجه ديگرى وبراي تحقيق آن بكتب لغت وأدب ومخصوصا كتبي كه براي بيان معاني مشكلات حديث نوشته شده است مانند نهايهء ابن الأثير ومجمع البحرين وفائق زمخشري وأساس البلاغهء أو مراجعه شود .
( 2 ) اين ترجمه بنا بر يك وجه است ووجوه ديگرى نيز در كار است مخصوصا با توجه باين كه « اطلع » غالبا در نظاير اين مورد با « على » بكار رفته است نه « إلى » فراجع .