يافت شده است ايمان نمىآورد بآن مگر فرشتهء مقرّبى يا پيغمبر مرسلى يا بندهء كه گنجايش داده باشد خدا دل أو را از براي ايمان پس آنچه وارد مىشود بر شما از حديث آل محمّد پس نرم باشد از براي آن دلهاى شما وبشناسيد آن را ، پس قبول كنيد آن را ، وآنچه گرفته شود از آن دلهاى شما ونشناسيد آن را ، پس ردّ كنيد آن را بسوى خدا وبسوى رسول وبسوى عالم از آل محمّد ، وبدرستى كه نيست هلاك شونده مگر اين كه حديث كرده شود احدى از شما بچيزى از آن كه برندارد آن را پس بگويد كه : واللّه نبود اين ، واللّه نبود اين ، وانكار كفر است ، پس احتمال معنى اوّل وآخر هر دو دارد يعنى هر چه بشنويد از أحوال آل محمّد صلوات اللّه وسلامه عليهم أجمعين يا از أحاديث ايشان پس عقلهاى شما ابا نكند از آن وبشناسد آن را يعنى موافق عقل داند قبول كنيد آن را وآنچه عقول شما از آن ابا كند وانكار آن نمايد پس ردّ كنيد آن را يعنى علم بتأويل آن را بسوى خدا ورسول وامام وانكار مكنيد ومگوئيد كه : حال ايشان چنين نبوده ، يا اين كه اين حديث از ايشان نيست وغلط است ، زيرا كه گاه باشد كه چنان باشد يا از ايشان باشد وعقل شما بآن نرسد وانكار آن كفر باشد پس بمجرّد اين كه عقول شما بآن نرسد انكار مكنيد بلكه بگوئيد كه : اگر اين حق باشد تأويلى خواهد داشت كه خدا ورسول وامام دانا باشند بآن . وروايت كرده نيز در كتاب مذكور از بعضي از أصحاب ما كه گفته :
نوشتم بحضرت امام علىّ نقى صلوات اللّه وسلامه عليه : بگردم فداى تو ، چيست معنى قول حضرت صادق عليه السّلام : حديث ما بر نمىدارد آن را فرشتهء مقرّبى يا پيغمبر مرسلى ونه مؤمني كه گنجايش داده باشد خدا دل أو را از براي ايمان ؟ - پس آمد جواب : مراد باين كه : « بر نمىدارد آن را فرشتهء ونه پيغمبرى ونه مؤمني » است اين كه فرشته بر نمىدارد آن را تا اين كه بيرون آورد آن را بسوى فرشتهء غير خود ، وپيغمبر بر نمىدارد آن را تا اين كه بيرون آورد آن را بسوى پيغمبرى غير خود ، ومؤمن بر نمىدارد آن را تا اين كه بيرون آورد آن را بسوى مؤمني غير خود ، پس
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — صفحة 548
مساهمون: جمال الدين محمد الخوانساري
ص٥٤٨