3273
أفضل العقل الاعتبار وأفضل الحزم الاستظهار وأكبر الحمق الاغترار .
افزونترين عقل يعنى دريافت ياقوّتى كه منشأ آن مىشود عبرت وپند گرفتن است ، يعنى عقلي است كه سبب آن شود ، وافزونترين دورانديشى استظهار است ، يعنى احتياط وپشت قوى كردن در كارها باختيار طريقي كه معلوم يا مظنون باشد عدم مفسدهء آن يا پشت قوى كردن بكسى يا جمعى كه معاونت أو توانند كرد ، وبزرگترين حماقت وكم عقلي فريب خوردن است ، يعنى فريب خوردن از دنيا ومشغول شدن بسعى از براي آن وبازماندن از سعى از براي آخرت يا فريب خوردن از دولت دنيا ومغرور شدن بآن وسربلندى وتكبّر نمودن .
3274
احزم النّاس من توهّم العجز لفرط استظهاره .
دور انديشترين مردم كسى است كه توهّم كند ناتوانى خود را بسبب بسيارى استظهار أو ، يعنى هم پشت ومدد ومعين أو يعنى بر بسيارى آنها اعتماد نكند بلكه احتمال دهد كه همين معنى سبب عجز وناتوانى أو گردد چنانكه گاهى واقع مىشود ، پس بايد كه عمدهء توكّل واعتماد بر حق تعالى باشد هر چند تحصيل قدرى استظهار نيز أفضل حزم باشد چنانكه در فقرهء سابق مذكور شد .
3275
أحزم النّاس من كان الصّبر والنّظر في العواقب شعاره ودثاره « 1 » .
دور انديشترين مردم كسى است كه صبر وفكر كردن در عاقبتها يعنى عاقبتهاى كارهائى كه اراده كند شعار ودثار أو باشد ، « شعار » چنانكه قبل از اين مذكور شد جامهء زيرين را گويند كه ملاصق شعر باشد يعنى مو ، و « دثار » جامهء بالاى آن را گويند ومراد اين است كه : صبر وفكر مذكور هميشه همراه أو باشد مانند جامهء زيرين وبالائين .
هامش
( 1 ) شارح ( ره ) هم « الصبر والنظر » را مرفوع ضبط كرده وهم « شعاره ودثاره » را .