بعض الهنات ، وامّا الظّلم الّذى لا يترك فظلم العباد بعضهم بعضا ، العقاب هنالك شديد ليس جرحا بالمدى « 1 » ولا ضربا بالسيّاط ولكنّه ما يستصغر ذلك معه .
آگاه باشيد وبدرستى كه ظلم سهتاست ، پس ظلمي است كه آمرزيده نمىشود ، وظلمي است كه واگذاشته نمىشود ، وظلمي است كه آمرزيده شود وبازخواست نشود ، پس امّا ظلمي كه آمرزيده نشود پس شرك بخداست بسبب آنكه حق تعالى فرموده :
بدرستى كه خدا نمىآمرزد اين را كه شريك قرار داده شود از براي أو ومىآمرزد آنچه را ورأى آن باشد از براي هر كه مىخواهد ، وامّا ظلمي كه آمرزيده مىشود پس ظلم مردست بر نفس خود نزد بعضي خصلتهاى بد ، وامّا ظلمي كه واگذاشته نمىشود پس ظلم بندگان است بعضي از ايشان بعضي ديگر را ، عقاب در آنجا سخت است نيست زخم زدن بكاردها ونه زدن بتازيانهها وليكن آن چيزى است كه كوچك شمرده مىشود اين با آن ، مراد به « ظلمي كه بخشيده نمىشود » آن است كه هرگز بخشيده نشود وصاحب آن مخلّد باشد در جهنّم وآن شرك است ، وهمچنين ساير اقسام كفر مثل انكار أصل وجود حق تعالى يا انكار پيغمبرى از پيغمبران أو كه پيغمبرى أو ثابت باشد ، وتخصيص آيهء كريمه بشرك منافاتى با آن ندارد زيرا كه ممكن است كه ذكر خصوص شرك باعتبار تعلّق غرضى باشد بخصوص آن ، مثل اين كه نزول آن از براي ترسانيدن جمعى باشد كه مشرك بودند ( « 2 » يا چنانكه نقل كردهاند از براي اميدوارى جمعى كه مشرك بودند ومىخواستند كه مسلمان شوند ومىترسيدند كه اسلام ايشان درست وقبول نشود ) ومىتوان گفت كه : هرگاه شرك بخشيده نشود پس
هامش
( 1 ) شارح ( ره ) بر روى ميم « بالمدى » ضمّه وبزير آن كسره گذاشته وبر روى كلمه « معا » نوشته يعنى در قرائت آن ضمّ وكسر هر دو وجه جايز است ، در أقرب الموارد گفته : « المدية بالتثليث الشفرة ، ج مدى ومدى » .
( 2 ) عبارت ميان دو قلّاب فقط در نسخهء كتابخانهء مدرسهء سپهسالار است .