يافتن بقيّه ، وابتداى اراده ، وتأخير توبه ، ووسعت گناه پيش از تنگى ومضيق وبازداشتن وباطل شدن ، پيش از آمدن غائب انتظار برده شده ، وگرفتن غالب توانا ، مراد اين است كه : مشغول شويد باعمال خير تا فرصتى هست وگلو گرفته نشده است بمرگ وروان جارى است در بدن در ذخيرة كردن ارشاد ، « ارشاد » بكسر همزه يعنى راهنمائى يعنى در زماني كه توانيد ذخيرهء راهنمائى نمائيد يعنى راهنمائى شما مردم را ، يا راهنمائى ديگران شما را ، وممكن است كه « ارشاد » بفتح همزه باشد جمع « رشد » بمعنى راست ايستادن بر راه حق ، يعنى در زماني كه توانيد ايستادنهاى بر راههاى حق را از براي خود ذخيرة نمائيد ، و « آسايش بدنها » يعنى ذخيرهء آسايش بدنها در آخرت يا در زماني كه ذخيرهء ارشاد توانيد نمود ، و « در زمان آسايش بدنها » يعنى از كوفتها ومرضها وضعف وناتوانى كه در پيرى رو دهد ، و « مهلت يافتن بقيّه » يعنى در زمان مهلت يافتن از براي بقيّهء عمرى پيش از اين كه اجل در رسد وبقيّه نماند ، و « ابتداى اراده » يعنى در اوّل زماني كه ارادهء اعمال توانيد كرد وتأخير مكنيد از آن بوقت ديگر ، وممكن است كه « أنف المشيّة » بمعنى ابتداى اراده نباشد بلكه بمعنى قوّت اراده باشد يعنى در زماني كه ارادهء شما قوى باشد وآنچه اراده كنيد توانيد كرد پيش از اين كه وقت اراده نماند يا اين كه آنچه اراده كنيد قادر بر آن نباشيد بسبب ضعف وپيرى ، و « تأخير توبه » يعنى در وقتي كه هنوز وقت قبول توبه تمام نشده وتأخير شده تا مدّتى بعد از آن يعنى پيش از رسيدن مرگ ومشاهدهء أحوال آن نشأه كه
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي ) — صفحة 349
مساهمون: جمال الدين محمد الخوانساري
ص٣٤٩