قاآنى شيرازى ( 1223 - 1270 ه . ق . )
ميرزا حبيب شيرازى متخلّص به « قاآنى » در شيراز متولّد شد . زمان كودكى را تا هنگامى كه پدرش حيات داشت تا هفت يا هشت سالگى در زادگاهش ماند . بعد به خراسان رفت و در آن جا در شعر و شاعرى شهرتى به هم رسانيد . مدّتى نگذشت كه در علوم مختلف زمان تبحّر كاملى يافت ، به ويژه در فنون ادب و نظم و نثر فارسى و عربى صاحب نام گرديد . زبانهاى عربى و تركى را همچون فارسى به خوبى فرا گرفت ، حتّى در زبان عربى آن قدر پيش رفت كه به آن زبان شعر مىسرود .
قاآنى نخستين شاعر فارسى است كه به زبان فرانسه آشنايى كامل داشته است . پس از مراجعت از خراسان كه در خدمت شجاع السلطنه بود به دربار محمّد شاه راه يافت و به منصب محمّد الشعرايى رسيد و از شاه لقب حسّان العجم دريافت كرد .
از آثار مهمّ قاآنى در زمينهء شعر ديوان اوست كه چاپ انتقادى آن توسّط مرحوم محمّد جعفر محجوب به چاپ رسيده است .
از ديگر آثار مهمّ وى كتاب پريشان است كه بنا به نوشتهء ميرزا طاهر ديباچه نگار قسمتى از نوادر اخبار و بدايع آثار و امثال شيرين و نكات رنگين و حكايات مطلوب و روايات مرغوب را در كتابى به تقليد گلستان سعدى فراهم آورده است . قاآنى كتاب ديگرى هم به نام عبرة للناظرين به نوشتهء ديباچه نگار داشته است .
وفات قاآنى در روز چهارشنبه پنجم شعبان در تهران اتفاق افتاده است . « 1 » از قاآنى اشعار چندى در نعت و منقبت و مرثيه به جا مانده كه نشان دهندهء علاقهء او به خاندان رسالت و ولايت است .
هامش
( 1 ) . چند مرثيه از شاعران پارسى گوى ، صص 105 - 106 .