حزين لاهيجى ( 1103 - 1181 ه . ق . )
نام وى محمّد على معروف به حزين لاهيجى اصفهانى است . او در شرح احوالش كه به تاريخ حزين معروف است نسبتش را با شانزده واسطه به عارف بزرگ قرن هفتم هجرى شيخ ابراهيم زاهد گيلانى ( متوفّى 700 ه . ق . ) مىرساند . . . او در محيطى تربيت يافت كه همهء اعضاى آن اهل فضل و دانش بودند . جدّ هشتم وى شهاب الدّين على ، مردى فاضل بود كه از شهر آستارا به لاهيجان آمد و در آن جا سكونت گزيد . پدر حزين در سنّ بيست سالگى به شوق تحصيل عازم اصفهان شد و در آن جا ماندگار شد و همان جا ازدواج كرد .
حزين در روز دوشنبه بيست و هفتم ماه ربيع الآخر در اصفهان متولّد شد . در چهار سالگى آموزش را آغاز كرد و پس از طى مراحلى از محضر درس استادان معروف زمان خويش كسب فيض كرد .
او پس از مسافرتهاى مختلف و ديدن شهرهاى ايران تصميم به ترك ايران مىگيرد .
سرانجام در دهم ماه رمضان 1146 ه با كشتىاى كه عازم سواحل سند بود ايران را ترك مىكند و در ابتداى ماه شوّال به يكى از سواحل « تته » مىرسد و سپس به شهرهاى ديگر هند روى مىآورد و بالاخره در بنارس بعد از يك عمر نابسامانى در شب 11 جمادى الاولى با زندگى وداع مىكند . حزين را به حق بايد يكى از آخرين بازماندگان سبك هندى به شمار آورد . . . از نكات برجستهء شعر وى ، روانى و مأنوس بودن تخيّل اوست . « 1 »
وصف نور يزدان على ( ع )
غم چو در سينه لنگر اندازد * ديده در موج خون دراندازد
هامش
( 1 ) . تذكرة المعاصرين ، مقدّمه ، صص 42 - 61 .