فيّاض لاهيجى ( - 1072 و به روايتى 1051 ه . ق . )
عبد الرزّاق بن على بن حسين لاهيجى از مشهورترين علماى عصر صفويه است . اصل آن جناب از لاهيجان بود ، ولى چون در اوايل عمر به قم آمد و در آن ديار سكونت گزيد ، به قمى مشهور است . در فلسفه و حكمت شاگرد صدر المتألّهين ملا صدراى شيرازى ( وفات 1050 ه ) بود و سپس همچون فيض كاشانى افتخار دامادى وى را به دست آورد و از جانب استاد ملقّب به « فيّاض » گرديد .
فيّاض از حكما و متكلّمين اماميهء صوفى مشرب است و تبحّرش در علوم عقلى است . آثار عمدهء وى بدين قرار است :
گوهر مراد در كلام شيعه و اثبات اصول عقايد به طريق برهان ؛ سرمايهء ايمان كه منتخبى است از گوهر مراد ( به زبان فارسى ) ؛ شوارق الالهام كه شرح ناتمامى است بر كتاب تجريد الكلام خواجه نصير طوسى ( به زبان عربى ) ؛ كلمات طيّبه ؛ حدوث العالم ؛ شرح الهياكل . علاوه بر آثار حكمى و كلامى مذكور ، ديوان شعرى به زبان فارسى از وى برجا مانده است .
شعر فيّاض كه بيشتر در قالب غزل و قصيده است رنگ محيط و عصر خود را دارد و روشنگر طرز تفكّر و بيان عقايد شاعر است . « 1 » اشعار مذهبى فراوانى در توحيد ، نعت و منقبت امامان بزرگوار ( ع ) در ديوان فيّاض وجود دارد .
در مدح امير المؤمنين على ( ع )
به مشامم نرسد بوى گلى از چپ و راست * مگر از زلف كجت سلسله بر پاى صباست
هامش
( 1 ) . ديوان فيّاض لاهيجى ، صص يازده - سيزده .