سليم تهرانى ( - 1057 ه . ق . )
ميرزا محمّد قلى سليم طرشتى تهرانى از شاعران نيمهء اوّل سدهء يازدهم هجرى است . از بدايت حالش اطّلاع كافى در دست نيست و چنان كه نوشتهاند تحصيل منظّم مدرسهاى نداشت ولى از شعرش چنين دريافت مىشود كه گذشته از استعداد فطرى ، از دانشهاى زمان بىاطّلاع نبود . روزگار نخست شاعرى او در لاهيجان گذشت و سپس راه عراق در پيش گرفت و مدّتى را در اصفهان به سر برد و سپس به پايمردى ميرزا ابو الحسن حسينى فراهانى شارح ديوان انورى به امام قلى خان والى فارس معرّفى شد و چندى در خدمت او به سر برد ، ليكن اقامتش در آن شهر هم پا نگرفت و ناچار در جست و جوى آب و نان راه هند پيش گرفت و حدود سال 1041 ه به گجرات رسيد و ديرى نگذشت كه در سلك ملازمان مير عبد السلام مشهدى درآمد . اين مير عبد السلام از رجال معروف عهد شاه جهان بود .
سليم پس از چند سال ملازمت او و آمد و شد به مركزهاى قدرت هند در كشمير انزوا گزيد و همان جا ساكن بود تا به سال 1057 ه يعنى همان سال وفات حامى خود ، درگذشت . گورش در مزار الشعراى كشمير است .
ديوان سليم نزديك به نه هزار بيت و مشتمل بر قصيده و غزل و قطعه و رباعى و مثنوىهاى قضا و قدر و وصف كشمير در 1800 بيت به بحر هزج مسدّس مقصور و مثنوى در بحر سريع مطوى موقوف ( وزن مخزن الاسرار ) و جز آنها است .
سليم را به نازكى خيال و خلق مضمونهاى دقيق تازه و سعى در ارسال مثل و تمثيل وصف كردهاند . زبانش در شعر ساده و گاه ( خاصه در قصيده و مثنوى ) تا حدّ سستى و نزديك به زبان عاميانه است . . . « 1 »
هامش
( 1 ) . تاريخ ادبيات در ايران ، صفا ، ج 5 ، بخش 2 ، صص 1158 - 1161 .