اهلى شيرازى ( 858 - 942 ه . ق . )
شيخ محمّد اهلى شيرازى از شاعران معروف قرن نهم هجرى است كه دربارهاى تيمورى و تركمان و صفوى را ديده و مدّتى را به گوشه نشينى گذرانده و دورانى نسبتا طولانى از ميانهء سدهء نهم تا قسمتى از نيمهء اوّل سدهء دهم را درك كرده است . وى در سن هشتاد و چهار سالگى وفات يافت و در جوار تربت حافظ شيرازى مدفون شد . مادّه تاريخ وفاتش را ملّا ميرك از معاصرانش بدين گونه سرود :
در ميان شعرا و فضلا * پير با صدق و صفا بود اهلى
رفت با مهر على از عالم * پيرو آل عبا بود اهلى
سال فوتش ز خرد جستم گفت * پادشاه شعرا بود اهلى
وى در جوانى از شيراز به هرات رفت و چند گاهى در دربار سلطان حسين بايقرا به سر برد و پس از جلوس شاه اسماعيل به خدمت او پيوست و او را ستود و مثنوى سحر حلال را به نام او ساخت و پس از مرگ آن سلطان به شيراز بازگشت و در آن شهر به سر برد تا درگذشت .
اهلى در سرودن انواع شعر ماهر بود . قصايد را به اقتفاى استادان مقدّم بر خود ، خاصه انورى ، خاقانى ، ظهير ، كمال اصفهانى و سلمان ساوجى مىسرود و در غزل از استادان بزرگ پيش از خود خاصه سعدى و حافظ پيروى مىكرد . انواع ديگر شعر نيز در ديوان او ديده مىشود .
اهلى جز مثنوى سحر حلال ( 520 بيت ) مثنوى ديگرى به نام شمع و پروانه در هزار بيت دارد . « 1 »
هامش
( 1 ) . تاريخ ادبيات در ايران ، صفا ، ج 4 ، صص 447 - 452 .