توحيد و حمد پروردگار ، نعت رسول ( ص ) و منقبت ائمّهء اطهار ( عليهم السلام ) در قصايد و غزليات او ديده مىشود مانند مطلع اين غزل در حمد و ثناى پروردگار :
اى سرِ نامه نامِ تو عقلِ گره گشاى را * ذكر تو مطلعِ غزل طبع سخن سراى را
يا مطلع اين غزل در نعت رسول اكرم ( ص ) :
اى از لبِ تو خطبه كلام قديم را * باعث ، رسوم شرع تو اميد و بيم را
البتّه قصايد زيادى در نعت حضرت رسول ( ص ) و مدح حضرت على ( ع ) و در منقبت امام هشتم على بن موسى الرضا ( ع ) دارد كه مىتوان آنها را از بهترين نمونههاى اشعار دينى و مذهبى بابا فغانى به شمار آورد مانند قصيدهء معروف او به مطلع :
باغِ جهان و هرچه درين قصر نه درست * يكسر طفيل حيدر و اولاد حيدرست
شعر او در منقبت على ( ع ) حاكى از شور و شوق شاعر به آن وجود مبارك است و ما در تمام طول قصيده شاهد اين جوش و جذبه هستيم . در ديوان فغانى ابياتى وجود دارد كه ذوق سرشار و محبّت فغانى را به ائمّهء اطهار ( عليهم السلام ) نشان مىدهد . « 4 »
در مدح مولاى متقيان امير المومنين على بن ابى طالب ( ع )
باغ جهان و هر چه درين قصر نه درست * يكسر طفيل حيدر و اولاد حيدرست
آثار لوح و خامهء قدرت نگار اوست * مجموعه صورتى كه ز الوان مصوّرست
از جلوهء جمال على دارد آب و رنگ * هر گل كه در رياض بقا سايه گسترست
مرآت دل كه جلوهگر نور كبرياست * از مهر روى شاه ولايت منوّرست
اين روشنى كه مهر دهد روز و ماه و شب * نور چراغ دولت شبير و شبّرست
تسبيح بلبلان چمن هر صباح و شام * حمد و ثناى قاضى باز و كبوترست
آيينهء ضمير منيرش مه تمام * پروانهء چراغ دلش مهر انورست
از ابر دست حيدر كرّار قطرههاست * آن دانهها كه حاصل اين بحر اخضرست
تيغش و بال شعشعهء ماه نخشبست * كلكش مزيل صورت اصنام آزرست
لب تشنگان باديهء اشتياق را * مهرش به سوى چشمهء تحقيق رهبرست
از تاب آفتاب قيامت چه اضطراب * آن را كه سايهء اسد اللّه بر سرست
باشد محيط خاطر دريا نثار او * بحرى كه نظم معرفتش عقد گوهرست
هامش
( 4 ) . همان ، صص 190 - 193 .