خاندان مخزوم كسانى بودند كه با مرتدان جنگ كردند و كشندهء مسيلمه و اسير كنندهء طليحه هم از ايشان است ، وانگهى ايشان كينهها و انتقامها را جبران كردند و فتوح بزرگ و نعمت فراوان بر دست ايشان صورت گرفت ، سخنان ابو عثمان جاحظ همين جا پايان مى پذيرد .
و ممكن است بر سخنان او افزوده و گفته شود كه بنى مخزوم مى گويند كسى كه در بارهء ما فقط به همين اندازه بسنده كرده كه گفته است : « خاندان مخزوم گل خوشبوى قريش اند آن چنان كه گفتگوى مردان ايشان و ازدواج با زنان آنان را دوست مى دارى . » نسبت به ما انصاف نداده است و حال آنكه ما را در جاهليت و اسلام آثار بزرگ و مردان بسيار و افراد نام آور فراوان بوده است . مغيرة بن عبد الله بن عمرو بن مخزوم از خاندان ماست كه در دورهء جاهلى سرور قريش بوده است ، او كسى است كه چون خشين بن لاى فزارى شمخى گروهى از قريش را سرزنش كرد كه گوشت شترانى را كه اعراب در مراسم حج مى كشند براى خود بر مى دارند ، از حج گزاردن قبيلهء فزاره جلوگيرى كرد و خشين در اين مورد شعرى سروده است .
و خواهند گفت ده پسر مغيره كه مادر همگى ريطه است و نسب ريطه را قبلا بيان كرديم از ما هستند . مادر ريطه عاتكه دختر عبد العزى بن قصى است و مادر عاتكه خطيا دختر كعب بن سعد بن تيم بن مره است و او نخستين بانوى قريش است كه در بازار ذو المجاز خيمههاى چرمى بر افراشت و شاعر در بارهء او مى گويد : « پسران خطيا كارهاى پسنديده را براى خود بردند و با ريزش و بخشش ايشان درويش توانگر مى شد . » و از جمله اعقاب خطيا ، وليد بن مغيره است كه مادرش صخرة دختر حارث بن عبد الله بن عبد شمس قشيرى است . وليد دايى ابو طالب است و ابو طالب افتخار مىكند كه او دايى اوست ، و همين افتخار براى او بسنده است كه ابو طالب به داشتن چنان دايى بر خود مى بالد ، مگر نمى بينى كه ابو طالب مى گويد : « دايى وليدم را خودتان منزلتش را مى شناسيد ، همچنين دايى ديگرم ابو العاص اياس بن معبد را . » حفص بن مغيره كه مردى شريف بود و عثمان بن مغيره كه همانند او بود و
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 336
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٣٦