و در بارهء ابو جهل دو آيه نازل شده است يكى « بچش كه به تحقيق تو همان عزيز گرامى هستى . » ، و ديگرى « پس بايد كه بخواند اهل مجلس خود را . » در بارهء خاندان مخزوم اين آيه : « واگذار مرا و تكذيب كنندگانى را كه صاحب نعمتها هستند و ايشان را اندكى مهلت ده » ، و هم در بارهء ايشان نازل شده است « و آنچه را به شما داديم پشت سر خود رها كرديد . » ابو اليقظان يقطرى و ابو الحسن نقل مى كنند كه حجاج از اعشى همدان در بارهء خاندانهاى قريش در دورهء جاهلى پرسيد ، اعشى گفت : من تصميم گرفتهام هيچ كس را از لحاظ نسب بر ديگرى ترجيح ندهم ولى اينك سخنانى مى گويم و گوش دهيد . گفتند : بگو گفت : كدام يك از ايشان ميان قوم خود دوست داشتنى تر و ياد و نام او مبدأ تاريخ و زيور كنندهء كعبه و بر پا دارندهء خيمه و ملقب به خير و صاحب مال و خواربار بودهاند گفتند : چنان شخصى از خاندان مخزوم بوده است ، گفت : چه كسى همخواب بسباسة بوده است و هزار ناقه از سوى او كشته شده است و زاد الركب و رو سپيد كنندهء بطحاء از كدام خاندان بودهاند گفتند : همگان از بنى مخزوم بودهاند ، گفت : چه كسى بوده است كه به حكم او قناعت شود و سفارش او با آنكه همراه ريشخند بوده باشد اجراء گردد و در هزينهء پذيرايى از حاجيان برابر همگان باشد و نخستين كس كه اساس كعبه را نهاده باشد بوده است گفتند : از بنى مخزوم بودهاند .
گفت : چه كسى صاحب تخت و سرير و اطعام كننده با شتران پروارى و برگزيده بوده است گفتند : از بنى مخزوم بوده است . گفت : آن ده برادرى كه همگى گرامى و نيكوكار بودهاند از كدام خاندان هستند گفتند : از بنى مخزوم . اعشى گفت : بنابر اين همان خاندان از همه برتر بودهاند . در اين هنگام مردى از بنى اميه به حجاج گفت : اى امير كاش براى آنان با اين همه گذشته روشن در اسلام هم اثرى مى بود ، حجاج گفت : مگر نمى دانى كه از افراد
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 335
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٣٥