كفايت است .
امير المؤمنين عليه السلام گفت : من ترا خبر دهم از تأويل اين آيتها به توفيق خداى تعالى ، و على اللّه فليتوكل المؤمنين ، مؤمن بايد كه توكل بر خداى كند .
اما آنچه گفتى :
« اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ »
و ديگر مىفرمايد ملك الموت قبض روح مىكند آدمى را و آيات ديگر كه در سؤال ياد كردى ، خداى عز و جل از از آن بزرگوارتر است كه خود قبض ارواح خلايق كند ، اما چون فعل ملائكه به امر و فرمان اوست و قوى را از ملائكه برگزيده است و ايشان واسطهاند ميان خدا و خلق ، چنان كه
« اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ »
، يعنى بارى تعالى از ملائكه رسولانى برگزيده است و ايشان واسطهاند ميان خدا و خلق ، و چنان كه گفت :
« اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ »
يعنى بارى تعالى ملايكتانى چند برگزيد به رسولى و از بنى آدم چندى كه ايشان واسطه باشد ، و قبض ارواح به فرمان و امر او بود از [ ين ] جهت اضافت فعل با خود مىكند نه از بهر آنكه او به نفس [ گ 101 ] خود قبض روح مىكند . و چون وقت موت بود اگر شخص از اهل صلاح و ايمان است ملك الموت و ملائكهء رحمت را كه در فرمان وىاند بفرمايد تا قبض روح وى بكنند به راحت و آسانى ، و اگر از اهل معصيت بود ملائكه عذاب را كه در فرمان اواند بفرمايد تا قبض روحش كنند به عذاب . و چون فعل ملائكه به فرمان ملك الموت است و فعل ملك الموت به فرمان خدا از اين سبب اضافت فعل با خود كرد ، گفت :
« اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها »
و معنى آن بود كه چون وقت مرگ بود به ملك الموت يا ملائكه كه يارى او دهند فرمايد تا قبض روح او كنند بر طريق عذاب چنان كه خواهد ، نه آنكه او به نفس خود جان كسى بستاند ، اگر چه اضافت به فعل امينان به خود كرده است .
و آنچه مىگويد :
« فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ »