پس على عليه السّلام باز لشكرگاه شد و مردم را نگريست كه تنگها بر گشودهاند و حلّهها را در بر راست كردهاند ، بر خالد بن وليد خشم گرفت و فرمود : نه آخر من تو را به نيابت خويش برگماشتم چرا اين حلّهها را بديشان تسليم دادى ؟
خالد گفت : چندان الحاح كردند كه مرا از انجاح آرزوى ايشان گريز نماند ، اين نيايش از بهر آن كردند كه خويش را از براى احرام آرايش كنند .
على عليه السّلام فرمود : يا سبحان اللّه و حلّهها را از مردم بستد و فرمان كرد تا بگستردند و گرد بستردند و در تنگها استوار كردند ، اين كار بر مردم صعب رفت ؛ و در على عليه السّلام زبان برگشودند .
و چون امير المؤمنين به حضرت رسول پيوست و حلّهها را تسليم داد ، شكايت وى به پيغمبر آوردند . فرمود : على جز بر صواب كار نكند . هم بدين سخن زبان بازنگرفتند . لاجرم رسول خداى فرمان كرد تا منبرى نصب دادند و بر منبر صعود كرده خطبه بخواند و گفت : ارفعوا ألسنتكم عن علىّ فانّه خشن فى ذات اللّه غير مداهن فى دين اللّه . يعنى : زبان از على بازداريد كه او در راه خدا و كار دين مردى درشت باشد و نرمى نكند . مردمان چون بدانستند كه كردار ايشان رسول خداى را به خشم آورد لب از گفتار ببستند .
اكنون به سر سخن آئيم .
چون مردم عرب در جاهليّت آداب حج را بيرون شريعت قانونى چند را متابعت داشتند ، خداوند اين آيات مبارك را به رسول خويش فرستاد
الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى ، وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ ، لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ
فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ وَ اذْكُرُوهُ كَما
هَداكُمْ وَ إِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ .
« 1 »
مىفرمايد : زمان حج در شهور معروف است كه عبارت از شوال و ذى القعده و ذى الحجّه باشد و بعضى از افعال حجّ مانند وقوف در عرفه و مشعر و منى و ذبح خاص عشر اول ذى الحجّه است ، پس كسى را كه بر وى حجّ درآمد با زنان نتواند همبستر شد و با مردمان منازعت نتواند و طغيان در شريعت نتواند نمود و بر آنچه مىكنيد خداى داناست ، و زاد از براى سفر خويش حمل دهيد و بهترين توشهها
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيه 197 - 198 .