از كمال ضجرت او را نيروى حركت نمانده و روزگار او با گريه همىرود . بعضى از دوستان كعب او را گفتند : تو نيز دستورى بخواه تا زن تو خدمت تو كند ، گفت : چنين نكنم چه نمىدانم مسئول من به اجابت مقرون خواهد شد يا پذيرفته نگردد ، و من نيز جوانم و خدمت خويش را نيكو توانم . پس زنان نيز كناره جستند ، و اهل ايشان طعام از براى ايشان مىبردند اما سخن نمىكردند . كعب خيمه در سلح راست كرد و تنها بزيست و اين شعر بگفت :
ابعد دور بنى القين الكرام و ما * شادوا علىّ به نيت البيت من سعف « 1 »
چون ده شب ديگر سپرى شد خداوند اين آيت بفرستاد :
وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ وَ ضاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .
« 2 » يعنى : آنگاه كه بر اين سه تن كه كعب و هلال و مراره باشند جهان با همه گشادگى تنگ شد ، و دلهاى ايشان را ضجرت و خشيت فرو گرفت و دانستند كه جز از حضرت آله پناهى نتوان بدست كرد ، طريق توبت و انابت گرفتند و خداوند توبهء ايشان را بپذيرفت . چنان افتاد كه كعب روز پنجاهم از كمال ضجرت و اندوه حاضر مسجد نشد و بر بام سراى خويش نماز بگزاشت و بنشست ، ناگاه از كوه سلع بانگى رسيد كه : اى كعب بن مالك شاد باش .
گويند : ابو بكر بر كوه سلع ندا در داد كه توبه كعب در حضرت پروردگار مقبول افتاد .
كعب از كمال خشنودى گريان شده به سجده در رفت .
و هم روايت كردهاند كه رسول خداى در ثلث آخر شب امّ سلمه را از قبول توبه كعب و هلال و مراره آگهى داد ، امّ سلمه خواست تا كعب را بياگاهاند ، پيغمبر اجازت نكرد و فرمود : مسلمين چون اين بدانند از كمال شادى بر كعب گرد آيند و از نماز خويش بازمانند ، پس پيغمبر اين راز را پوشيده بداشت تا نماز بامداد بگذاشت . اين وقت مردم را آگهى داد ؟ و نخست كس عمرو بن حمزه اسلمى بود كه بر كوه سلع صعود نمود و بدين بشارت بانگ برداشت و از آنجا به نزد كعب برفت و مژده برسانيد . كعب آن دو برد كه در بر داشت به مژدگانى عطا كرد .
و نيز گفتهاند كه زبير بن العوام از بهر بشارت سوارى به نزد كعب فرستاد ، و
هامش
( 1 ) . آيا پس از خانههايى كه افراد گرامى خاندان قين براى من فراهم ساختند ، اكنون بايد خيمهاى از شاخههاى خرما براى خود بسازم .
( 2 ) . سوره توبه ، آيه 118 .