نحن الّذين بايعوا محمّدا * على الجهاد ما بقينا ابدا « 1 »
و هم آن حضرت به كلمات عبد اللّه بن رواحه رجز مىفرمود :
اللّهمّ لو لا انت ما اهتدينا * و لا تصدّقنا و لا صلّينا
فانزلن سكينة علينا * و ثبّت الاقدام ان لاقينا
فانّ ذا القوم بغوا علينا * و اذ ارادوا فتنة ابينا « 2 »
و در كلمهء آخر بانك خويش به جهر برمىداشت « 3 » و مكرر مىفرمود ابينا ابينا . و نيز گفتهاند كه : رسول خداى هنگام حفر خندق اين كلمات را مىفرمود :
بسم الاله و به بدينا * و لو عبدنا غيره شقينا
يا حبّذا ربّا و حبّ دينا
مقرر است كه نخست حكم خداوند از بهر روزهداران چنان بود كه در شبها نكاح نتوانند كرد و روزها چون به پايان رفت و مردم نماز مغرب بگذاشتند اگر بعد از نماز ايشان را خواب درمىربود افطار بر ايشان حرام مىگشت . يك شب عمر بن الخطّاب را بعد از نماز مغرب با اينكه از ايام صوم بود ، انگيزش خواهش بر آن داشت كه با زوجهء خويش تقربى جست . آنگاه پشيمان شد و صورت حال را به عرض رسانيد . پيغمبر فرمود : گناهى آوردى . چند كس ديگر گفتند : يا رسول اللّه ! ما نيز چنين كرديم و از كشف آن شرمناك بوديم . تواند كه اين تكليف از گردن ما فروگذارى ؟ فرمود : حكم خداوند راست .
و ديگر از قضا خوّات بن جبير انصارى كه به كار خندق روز مىگذاشت روزهدار بود ، شباهنگام كه دست از كار كنده برداشت ، به سوى اهل خويش آمد و نماز بگذاشت و طلب طعام كرد . اهل او گفتند : ساعتى بيدار باش تا طعامى ساز داده حاضر كنيم . خوّات از زحمت كنده و نقاهت « 4 » روزه تكيه بزد و خوابش بربود و طعام بر وى حرام گشت .
هامش
( 1 ) . ما كسانى هستيم كه با محمد بيعت كردهايم براى جهاد تا وقتى زنده باشيم .
( 2 ) . پروردگارا ، اگر تو نبودى ما رهنموده نمىشديم و زكات نمىپرداختيم و نماز نمىگزارديم .
آرامشى بر ما فرو فرست و در برخورد با دشمن ما را پايدار بدار . آنان بر ما ستم كردند و چون فتنهانگيزى كنند ما از آن خوددارى مىكنيم .
( 3 ) . صدا را بلند مىكرد .
( 4 ) . نقاهت : ضعف