به حفر كنده « 1 » پرداختند .
يك ماه كار خندق به پايان رفت ، رسول خداى به خويشتن كار همىكرد تا به رغبت مردمان افزوده گشت و قسمت مهاجران از انصار جدا بود و مسلمانان بر سر سلمان فارسى سخن مىكردند . مهاجران مىگفتند : سلمان از ماست و انصار مىگفتند : سلمان منّا و نحن احقّ به . چون اين سخن به رسول خدا برسيد ، فرمود :
سلمان رجل منّا اهل البيت يعنى : سلمان مردى از اهل بيت است . و سلمان مردى قوى بنياد بود و در حفر خندق دانشى به سزا داشت و اندازه ده ( 10 ) مرد كار همىكرد .
گويند روزى پنج ( 5 ) ذرع كنده مىكرد كه عمق آن نيز پنج ( 5 ) ذرع بود . روزى از قيس بن ابى صعصعه او را چشم زخم رسيد ، سلمان مصروع شده از پس پشت بيفتاد « 2 » و دست از كار بداشت . پيغمبر فرمود : قيس را بگوئيد تا وضو سازد و با آب وضوى وى سلمان را بشوييد ، و ظرف آب را در پس پشت سلمان نگون بگذارند .
چنان كردند ، سلمان صحت يافته به كار درآمد . و در آن ايام با كمال برودت « 3 » هوا تشنگى و غلا « 4 » به مدينه اندر بود ، و رسول خدا نگران مردم بود كه با شكم گرسنه خاك بر پشت همىكشند . پيغمبر نيز خاك همىكشيد و ايشان را قوى دل همىساخت و مىفرمود
اللّهمّ انّ العيش عيش الآخرة فاغفر للانصار و المهاجرين « 5 »
و مسلمين بانگ برمىداشتند و مىگفتند :
هامش
( 1 ) . كنده : فارسى خندق است .
( 2 ) . بيهوش شد و به پشت سر بيفتاد .
( 3 ) . برودت : سردى
( 4 ) . غلا : گرانى
( 5 ) . مغازى :اللّهمّ لا خير الّا خير الآخره * فاغفر للانصار و المهاجرهخدايا خيرى جز خير آخرت نيست ، پروردگارا مهاجران و انصار را بيامرز ( مغازى ، 2 / 339 ) .
و همچنين در مغازى آمده :اللّهمّ ان العيش عيش الآخره * فاغفر للأنصار و المهاجرهاللّهمّ العن عضلا و القاره * فهم كلّفونى أنقل الحجارهيعنى : خدايا زندگى واقعى زندگى آخرت است ، خدايا انصار و مهاجران را بيامرز ، خدايا قبيلههاى عضل و قاره را لعنت فرماى كه آنها مرا مجبور به حمل سنگ كردهاند . ( مغازى ، 2 / 340 ) .