و بايد دانست كه چون لشكرى را رسول خداى به حرب دشمن مىگماشت و خود با آن لشكر بود ، آن را « غزاة » نام است و اگر لشكرى را مأمور مىفرمود و خود با آن لشكر نبود ، آن را « بعث » و « سريّه » گويند .
عدد غزوات پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله
و جمله غزوات آن حضرت به روايتى نوزده ( 19 ) و بعضى بيست و يك ( 21 ) و برخى بيست و چهار ( 24 ) و گروهى بيست و هفت ( 27 ) مرقوم داشتهاند .
و اين اختلاف بدان است كه بعضى از غزوات را كه در يك تاختن روى داده ، حكم يكى نهادهاند . چونان كه محمّد جرير طبرى ، غزوهء فدك و خيبر و وادى القرى را يك غزوه به شمار آورده و گروهى غزوه طايف و حنين ، و احزاب و بنى قريظه را يكى دانند . و شيخ طبرسى بيست و شش ( 26 ) غزوه معتبر داشته و اين بنده چنين مىنگارد :
اول : غزوهء ابواء ، دوم : غزوهء بواط ، سيم : غزوهء عشيرة « 1 » ، چهارم : بدر اولى ، پنجم :
بدر كبرى ، ششم : غزوه بنى قينقاع ، هفتم : سويق ، هشتم : قرقرة الكدر كه آن را غزوهء بنى سليم و غزوهء بحران نيز گويند ، نهم : غزوهء غطفان « 2 » ، دهم : غزوهء احد ، يازدهم :
غزوهء حمراء الأسد ، دوازدهم : غزوهء بنى النّضير ، سيزدهم : غزوهء بدر صغرى « 3 » ، چهاردهم : غزوهء بنى المصطلق . پانزدهم : خندق ، شانزدهم : غزوهء بنى قريظه ، هفدهم : دومة الجندل ، هيجدهم : غزوهء ذات الرّقاع ، نوزدهم : غزوهء بنى لحيان ، بيستم : ذى قرده ، بيست و يكم : حديبيه ، بيست و دوم : غزوهء خيبر ، بيست و سيم :
ذات سلاسل ، بيست و چهارم : فتح مكه ، بيست و پنجم : حنين ، بيست و ششم : فتح طايف ، بيست و هفتم : تبوك .
و از اين گونه اصحاب سير مانند غزوهء انمار و غزوهء قرده و غزوهء بطن النّخله و غزوة الكدر و غزوة الرّجيع و غزوة بدر الموعد و غزوة القضاء و جز اين به نامهاى
هامش
( 1 ) . مغازى : ذى العشيره ( ص 1 ) .
( 2 ) . به غزوهء ذو أمر نيز معروف است ( مغازى ، 2 ) .
( 3 ) . مغازى : بدر الموعد ( ص 2 ) .