و علوم ديگر بود و كتابهاى فقهى او شرايع الاحكام ، المختصر النافع و المعتبر از كتابهاى مشهور است . ديگر از اساتيد او در علوم عقلى و فلسفه فيلسوف عاليمقام و مشهور نصير الدّين طوسى ، متوفى به سال 672 هجرى است .
علامهء حلى فلسفه را از خواجهء طوسى فراگرفت همچنانكه خواجه فقه و علوم شرعى را از علامه تعليم گرفت . « 1 » ديگر از اساتيد علامهء حلى عمر كاتبى قزوينى است .
علامهء حلى را شاگردان بسيارى بود خاصه پس از آنكه به كرسى تدريس در حله نشست و پس از درگذشت دايى خود محقق حلى ، متصدى امر تدريس شد . برخى از شاگردان او عبارتند از :
محمد معروف به فخر المحققين صاحب كتاب الايضاح در فقه پسر علامهء حلى
زين الدّين ابو الحسن بن طراد مطار بادى
رضى الدّين على بن احمد بن يحيى حلى ، معروف به مزيدى
سيد ابو عبد اللّه محمد بن ابراهيم بن محمد زهرهء حلى
محمد بن اسماعيل بن حسن بن ابو الحسن هرقلى
قطب الدّين محمد رازى بويهى ، مؤلف شرح شمسيه و محاكمات و شرح مطالع .
شخصيت و محسنات او
علامهء حلى در قرن هفتم هجرى يكى از قدرتهاى عظيم علمى و از سرچشمههاى علم و تفكر به شمار مىرفت ، همچنين از شجاعتى فوقالعاده و ذكاوتى فراوان و خردى بىنظير برخوردار و با نهايت قدرت در كوشش و فعاليت دايم بود . ازاينرو لقبى كه به او داده شده ( علامه ) به گزاف نبوده است . بلكه نتيجهء خصوصيات برجستهء علمى او و اثر مواهبى بوده است كه از طرف خداوند به او مرحمت شده بود . حقايق علمى را در تمام ميدانهاى معرفت جستجو مىكرد و آثار شگفتآور او به اندازهايست كه تأليف آنها از عهدهء يك گروه متشكل نيرومند نيز بعيد به نظر مىرسد و چه دليلى بهتر از اين همه تأليفات و تصنيفات مىتواند بر مقام شامخ علمى او دلالت كند كه اگر تأليفات او را بر ايام عمرش تقسيم مىكردند به هر روز آن يك كراسه مىرسيد . و چه دليلى بر عمق دانش و غور او در مسائل علمى و درك معضلات و
هامش
( 1 ) - اين مطلب ، با توجه به تاريخ وفات خواجه طوسى كه در سال 762 هجرى اتفاق افتاد و در آن وقت علامهء حلى بيست و اندى سال بيشتر نداشت ، بعيد به نظر مىرسد چنانچه مستبعد مىنمايد كه طوسى در اواخر عمر خود به آموزش فقه پرداخته باشد . - م .