است كه او عاملى بوده نه آملى ، مخصوصا كه شيخ بهائى اين مطلب را به مجلسى ، از معاصران خود ، به تصريح گفته است .
2 - پدرش حسين بن عبد الصمد عاملى او را كه كودكى هفتساله و به قولى كمتر از هفتساله بود ، پس از كشته شدن استادش شيخ زين الدّين عاملى مشهور به شهيد دوم كه در سال 966 هجرى اتفاق افتاده بود ، به ايران آورد .
3 - از استادان او ، چند تن را بشرح زير مىشناسيم :
پدرش حسين بن عبد الصمد عاملى ، كه از بزرگان و اعلام علم فقه و ادب در آن دوره بود ؛ ملا عبد اللّه بن حسين يزدى متوفى به سال 981 هجرى از استادان منطق و حكمت و صاحب حاشيهاى در منطق است ، كه تا به امروز هم تدريس مىشود و دانشگاههاى اسلامى نجف و قم آن را مىخوانند ، همچنين در مراكز علمى شيعه تدريس مىشود .
طبيعى است كه جامعيت فرهنگى شيخ بهائى در اثر تعلم در نزد استادان متعدد بوده و ممكن است در اثر مسافرتهاى طولانى خود به رجال و شخصيتهاى علمى و ادبى برخورده و از آنها كسب علم كرده باشد . هنوز هم درست نمىدانيم كه شيخ بهائى از چه كسانى دانش فراگرفته است زيرا هيچيك از تاريخنويسان توجهى به اين نكته نكرده و فقط نوشتهاند كه نزد بزرگان عصر خود تعليم يافته است .
4 - شيخ بهائى شاگردان بسيارى داشت ، كه در مكتب او تربيت يافتند و از سرچشمهء گواراى علوم او سيراب شدند و همگى از اعلام و معاريف عصر خود در علم و معرفت بودند . برخى از آنان عبارتند از :
1 : شيخ جواد بن سعد اللّه بغدادى كاظمينى معروف به فاضل جواد كه در اصفهان از محضر شيخ بهائى استفاده كرد تا به درجهاى عالى در علم معقول و منقول و رياضيات نايل آمد . او برخى از كتابهاى استاد خود ، از قبيل خلاصة الحساب و زبدة الاصول را نيز شرح كرده است . « 1 »
2 : ملا محسن فيض كاشانى ، متوفى به سال 1091 هجرى ، كه از فلاسفهء معروف است .
3 : سيد رفيع الدّين محمد بن حيدر طباطبائى حسينى نائينى ، متوفى به سال 1082 هجرى ، كه از پيشوايان فلسفه به شمار مىرود .
4 : شيخ محمد بن على تبنينى عاملى .
5 : زين الدّين بن محمد بن حسن بن زين عاملى از علماى فقه و حديث .
6 : صدر المتألهين شيرازى .
هامش
( 1 ) - الكنى و الالقاب ، ج 3 ، ص 6