نزديك تختجمشيد ، است . اين دو الفبا كه نام برده شد هرچه رو به تكامل مىرفت اختلاف بيشترى با يكديگر پيدا مىكرد و صورتهاى كاملا متفاوت آنها ، سرانجام ، در كتيبههاى ساسانى به چشم مىخورد . در نوشتههاى سكههاى اشكانى فقط نامهاى خاص ، ايرانى و همه چيز ديگر سامى است . تلفظ فارسى ميانهء ايزدان زرتشتى روى سكههاى پادشاهان كوشان ( در مرز هندوستان ، ايران و آسياى مركزى ) ديده مىشود . عنوان اين پادشاهان ، كه رئوننو رئو « 1 » و سابقا شاهيانو شاه خوانده مىشده ، امروز از روى عبارت سئونانو سئو « 2 » ، كه در زبان سكايى ختن به معناى امير اميران است ، توجيه مىشود . خطوط اين سكهها با الفباى مختصر تغييريافتهء يونانى نوشته شده است .
ساسانيان
اشكانيان ، در ايران ، جاى خود را به سلسلهء تازهاى دادند كه اصلش ايرانى بود . اين سلسله ، يعنى ساسانيان ، در سالهاى 224 - 227 م سلطنت را آغاز كرده به سال 652 برافتاد . آثارى كه ما امروز از دورهء ساسانى در دست داريم عموما ابهتى خاص دارد . از متون اصلى كتابهاى آيين مزديسنا يا اسناد ديگر ، تابهحال ، جز بقاياى ناچيزى در دست نيست .
كتيبهها
بيش از همه ، كتيبههاى پادشاهان و صاحبان مناصب ( سدهء 3 - 4 م ) حايز اهميت است كه ابتدا ، به سه زبان ( يونانى ، ايرانى جنوب غربى يا ساسانى و ايرانى شمال غربى يا اشكانى ) ، بعدا به دو زبان ( يعنى دو گويش ايرانى ) و سرانجام تنها به گويش ساسانى بود . كهنترين كتيبهها از اردشير بابكان ، مؤسس سلسله ، است . در نقش رستم در نزديكى تختجمشيد ، نقش شاه و خدا اهورامزدا ( اوهرمزد ) سوار بر اسب ديده مىشود . در زير سم ستوران ، اردوان و بلاش ، آخرين افراد دودمان مخلوع اشكانى ، به چشم مىخورد .
زير عكسها چنين نوشته شده است : « اين است تصوير خداوندگان اردشير مزداپرست ، شاهنشاه ايرانيان ، كه چهر از يزدان دارد ، پسر خداوندگار پاپك شاه » و « اين است تصوير خداوندگار اورمزد » . به دستور شاهپور اول ، پسر اردشير ، كه در تاريخ به عنوان مغلوبكنندهء رومىها و حامى مانى مشهور است ، كتيبههايى در نقش رجب ، در تختجمشيد و نزديك
هامش
( 1 ) .raonano rao( 2 ) .ssaunanu ssau