باشد . پادشاهان اشكانى كتيبههاى خود را به زبان يونانى نيز مىنوشتند . مهمترين كتيبه به اين زبان به فرمان گودرز ( تقريبا به سال 46 - 50 م ) به منظور بزرگداشت پيروزى بر مهرداد در بيستون نقش شده و در كنار آن تصوير سوارى با نيزه ديده مىشود كه الههء بالدار پيروزى بر جلوهء آن مىافزايد . « 1 »
سكههاى پيش از دورهء ساسانى
زبان پهلويك پارتى در سكههاى ايران شرقى نيز به كار رفته بود . اين سكهها به پادشاهان سكايى نسبت داده مىشود و مربوط به نيمهء دوم سدهء دوم ق م است . سكههاى پارتى داراى خط يونانى است و فقط از زمان سلطنت مهرداد چهارم ( 12 - 9 ق م ) به بعد ، نام پادشاهان پارتى به خط پهلوى نيز در كنار خطوط يونانى روى سكهها ديده مىشود و براى نخستينبار ، يوستى توجه دانشمندان را به اين موضوع جلب كرد . بر اثر پيدا شدن سكههاى مربوط به نيمهء دوم سدهء چهارم ق م ، معلوم شد كه در مورد مسكوكات ، در درجهء اول ، زبان آرامى به كار مىرفته . لوى توانست خطوط روى اين سكه را بخواند . بر روى يك سكه ، كه در كيليكيه ضرب شده ، نام مزدى « 2 » خوانده مىشود و مراد از آن محتملا شهربان و سردار آخرين شاهان هخامنشى و اسكندر كبير ، مازايوس « 3 » است . خطوط سكه حاكى از آن است كه وى بر سرزمينهاى اين سوى فرات و كيليكيه فرمانروايى داشته . همهء خطوط ، به استثناى نام او ، آرامى خالص است . در سكههاى پارتى عناوين پادشاه فقط به لفظ سامى ملكا « 4 » ( - شاه ) ، ملكين ملكا « 5 » ( - شاهنشاه ) ، ملكاربا « 6 » ( - پادشاه بزرگ ) نوشته شده است . از همين خط آرامى كه خط پهلويك از آن اقتباس شده ، در جنوب غربى ايران ، خطى براى فارسى ميانه درست شد كه به نام پارسيك معروف است . قديمىترين صورت اين خط از خط پهلويك هم زودتر وجود داشته . قدمت سكههاى « فراتر كاها » « 7 » يعنى شاهزادگان را ( كه محتملا از لحاظ دينى نيز شاغل مقامهاى بلندى بودهاند ) در فارس ، تا نيمهء اول سدهء سوم ق م مىدانند . نخستين سكههايى از اين نوع كه به دست افتاده متعلق به بگداته « 8 » ، اولين فرمانرواى سلسلهء فراتر كاهاى استخر ،
هامش
( 1 ) . راجع به كتيبههاى اشكانى مكشوف در ده سالهء اخير ( باتوجه به تاريخ انتشار متن انگليسى كه 1968 است . مترجم ) به كتابMitteliranischتأليف هنينگ ، ص 41 مراجعه شود . ( اين مقاله فقط در متن انگليسى آمده است . مترجم ) .
( 2 ) .Mazdi( 3 ) .Mazaios( 4 ) .malka( 5 ) .malkin malka( 6 ) .malka rabba( 7 ) .Frataraka( 8 ) .Bagadata