2 سير تطور ادبيات در تسلسل سياسى و تاريخى آن
مكتب آسيايى دوران پيش از مغول
يك - استيلاى تازيان : مداومت فرهنگ ايرانى
1 ) دو مسير مختلف : ادبيات بومى ( ادامهء ادبيات فارسى ميانه و عاميانه ، نخستين آثار شعر هجايى فارسى درى در خراسان و ماوراء النهر ) و ادبياتى كه حاضر به همكارى با اسلام است ( سنت ادبى ايران در زى عربى ) .
2 ) شعوبيان ، كه مظهور پشت كردن طبقهء اشراف ايران به خلافت رو به اضمحلال و روى آوردن مجدد آنان به فارسى براى نيل به اقتدارند ( استفاده از زبان براى مبارزات سياسى و اجتماعى ، پيدايش امارتهاى منطقهاى بومى ) ؛ ليريك و حماسههاى اخلاقى ؛ برقرارى عروض كمى .
3 ) گردآورى و تدوين سنتهاى حماسى ملى و اوج آن در حماسهء قهرمانى فئودال ( مبين انقراض شهسوارى ساسانى ، سدهء 4 - 1 ه / 10 - 7 م ) .
دو - سلسلهء غزنويان ترك ( انتقال مركز از بخارا به غزنه ) و سلجوقيان بزرگ :
مديحهسرايى ؛ دگرگونىهاى بيشتر اشرافيت كهن ايرانى به وسيلهء تركها ؛ افزايش قدرت شهرها ؛ نضج داستان رمانتيك ؛ ايستادگى در برابر فئوداليسم : تصوف ؛ غزل ( سدهء 5 ه / 11 م ) .