حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده . [ 1 ]
هشتم : ابو محمّد هشام بن الحكم
[ 2 ] مولى كنده ، كه از اعاظم ائمّهء كلام و ازكياى اعلام است و هميشه به افكار صادقه و انظار صائبه ، تهذيب مطالب كلاميّه و ترويج مذهب اماميّه مىنمود ، مولدش كوفه و منشأش به واسط و تجارتش به بغداد بوده و در آخر عمر نيز منتقل به بغداد شد ، و روايت كرده از حضرت صادق و موسى عليهما السّلام و ثقه است و مدايح عظيمه از اين دو امام براى او روايت شده .
و مردى حاضر جواب و در علم كلام بسيار حاذق و ماهر بوده و كان ممّن فتق الكلام فى الامامة و هذّب المذهب بالنّظر . و در سنه صد و هفتاد و نه در كوفه وفات كرد و اين در ايّام رشيد بوده و حضرت رضا عليه السّلام بر او ترحّم فرموده .
و ابو هاشم جعفرى خدمت حضرت جواد عليه السّلام عرضه مىكند كه : چه مىفرماييد در هشام بن حكم ؟
فرمود : رحمت كند خدا او را ، ما كان اذبّه عن هذه النّاحية . [ 3 ] چه بسيار اهتمام مىنمود در رفع شبهات مخالفان از اين ناحيه يعنى فرقهء ناجيه .
شيخ طوسى رحمه اللّه فرموده كه : هشام بن حكم از خواصّ سيّد ما و مولاى ما امام موسى عليه السّلام است و در اصول دين و غيره مباحثهء بسيار با مخالفين كرده . [ 4 ]
علّامه فرموده كه : رواياتى در مدح او وارد شده و به خلاف آن نيز احاديثى وارد شده كه ما در كتاب كبير خود ذكر كرديم و از آن جواب داديم و اين مرد نزد من عظيم
هامش
[ 1 ] نك : تحف العقول ، ص 389 .
[ 2 ] براى اطلاع بيشتر نك : بهجة الآمال ، ج 7 ، ص 182 ؛ اعيان الشيعة ، ج 10 ، ص 264 ؛ تنقيح المقال ، 3 ، ص 294 - 301 ؛ مجمع الرجال ، ج 6 ، ص 216 ؛ معالم العلماء ، ص 128 ؛ معجم رجال الحديث ، ج 19 ، ص 271 - 296 ؛ نقد الرجال ، ص 368 ؛ وسائل الشيعة ، ج 20 ، ص 361 .
[ 3 ] بحار الأنوار ، ج 48 ، ص 197 .
[ 4 ] الفهرست طوسى ، ص 174 .