زين العابدين عليه السّلام در ذيل احوال عمر الأشرف ابن علىّ بن الحسين عليه السّلام به مختصرى از جلالت شأن والدهء جليلهء ايشان اشاره كرديم به آنجا رجوع شود .
ذكر سيّد مرتضى و رضىّ - رضوان اللّه عليهما - :
امّا سيّد مرتضى ، فهو السّيّد الأجلّ النّحرير ، الثّمانينى ، ذو المجدين ، ابو القاسم الشّريف المرتضى ، علم الهدى ، علىّ بن الحسين الموسوى ، شريف عراق و مجتهد على الإطلاق و مرجع فضلاى آفاق بود . رهنمايى كه در معارج هدايت و مدارج ولايت علامات قدر انشراح صدرش به مرتبهاى ظاهر گرديده كه از جدّ ولايت پناه خود لقب شريف « علم الهدى » به او رسيده . صاحب دولتى كه مجاوران مدارس و صوامع نوالهء روزى از خوان احسان او مىخورند . و مسافران مراحل مسائل توشهء تحقيق و ارمغانى تدقيق از خوشهچينى خرمن فضل او مىبرند ، طالبان راه ايمان سالكان مسالك ايقان در مدرسهء شرع و محكمهء عقل استفتاء از رأى روشن او مىنمودند و آيينهء مشكلات خود را به صيقل هدايت او مىزدودند .
مدّتى مديد به امارت حجّ كه اعظم امور اسلام و صنو مرتبهء خليفه و امام است لواى رياست دين و دنيا بر افراخته و در حجر حجر يمانى كه مقام ركن ايمانى است مراسم اسلام به جاى آورده ، و در عرفات عرفان قدم صدق نهاده و روى بر صفّهء صفا و مروهء مروّت آورده .
آية اللّه علّامهء حلّى در كتاب خلاصه گفته كه : مير را مصنّفات بسيار است كه ما آن را در كتاب كبير خود ذكر كردهايم ، و علماى اماميّه از زمان او تا زمان ما كه شش صد و نود و سه از هجرت گذشته است استفاده از كتب او مىنمودهاند و او ركن ايشان و معلّم ايشان است قدّس اللّه روحه و جزاه عن اجداده خير الجزاء . [ 1 ]
و وجه تلقّب او به « علم الهدى » بر وجهى كه شيخ اجلّ شهيد در رسالهء چهل
هامش
[ 1 ] خلاصة الاقوال ، ص 95 .