و غرض از اين خبر همين بود كه معلوم شود متصوّفهء آن زمان كلّ بر مردم بودند ، لاجرم روايات بسيار از صادقين عليهما السّلام وارد شده كه امر به كسب فرمودند و نهى از آن كه آدمى كلّ بر مردم شود ، و آن كسى كه مشغول عبادت شود و ديگرى قوت او را دهد ، آن كه قوت او را دهد عبادتش از عبادت او محكمتر است ، بلكه حضرت صادق عليه السّلام از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل فرموده كه آن حضرت فرمود : ملعون من القى كلّه على النّاس . « 1 »
دوّم : [ حمد خداوند توسط آن حضرت ]
از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام مروى است كه فرمود : استرى از پدرم مفقود شد ، فرمود : اگر خداى تعالى اين استر را بازگرداند او را به سپاسى ستايش فرستم كه خشنود گردد ، چيزى بر نگذشت كه آن استر را با زين و لجام بياوردند ، چون سوار گرديد و راست بنشست و جامههاى مبارك را به خود فراهم كرد سر به آسمان بر كشيد و عرض كرد : الحمد للّه ، سپاس مخصوص خداوند است . و از اين افزون چيزى نفرمود ، آنگاه فرمود : هيچ چيز از مراسم حمد و مراتب محمدت فروگذار نكردم و به جاى نگذاشتم و تمام محامد را مخصوص خداوند عزّ و جلّ نمودم ، همانا هيچ حمد و سپاسى نيست جز اين كه داخل اين حمدى است كه به جاى آوردم . « 2 »
و چنين است كه آن حضرت فرمود ، چه الف و لام در الحمد للّه از براى استغراق است ، يعنى : تمام جنس خود را فرا مىگيرد و متفرّد مىگرداند خداى تعالى را به حمد و سپاس و بس .
سيّم : [ حلم آن حضرت ]
از كتاب بيان و تبيين جا حظ نقل شده كه گفته :
قد جمع محمّد بن عليّ بن الحسين عليه السّلام صلاح حال الدّنيا بحذافيرها فى كلمتين ،
هامش
( 1 ) بحار الأنوار ، ج 46 ، ص 290 .
( 2 ) بحار الأنوار ، ج 46 ، ص 290 .