مؤلّف گويد : آنچه بر من ظاهر شده آن است كه محمّد بن منكدر يكى از متصوّفان عامّه باشد مانند طاووس و ابن ادهم و امثال ايشان كه اوقات خود را مصروف عبادات ظاهر كرده و دست از كسب برداشته و خود را كلّ بر مردم كرده .
صاحب مستطرف نقل كرده كه محمّد بن منكدر شبها را بر خود و مادر و خواهر خود قسمت كرده بود كه هر كدام يك ثلث از شب را عبادت مىكردند ، چون خواهرش وفات كرد شب را با مادرش تقسيم كرده بود ، چون مادرش وفات كرد ، محمّد تمام شبها را به عبادت قائم بود . « 1 »
فقير گويد : محمّد بن منكدر ظاهرا اين كار را از آل داود اخذ كرده بود چه آن كه روايت شده كه حضرت داود عليه السّلام تمام ساعات شب و روز را بر اهل خود قسمت كرده بود ، پس نمىگذشت ساعتى مگر آن كه يكى از اولاد او در نماز بود قال اللّه تعالى :
اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً .
« 2 »
و بالجمله ، فرمايش حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام كه « اگر بيايد مرگ و من در اين حال باشم آمده است در حالتى كه من در طاعتى از طاعت خدا بودهام » الخ ، تعريض بر اوست .
و مؤيّد اين مطلب است آنچه صاحب كشف الغمّه روايت كرده از شقيق بلخى كه گفت : در سنهء صد و چهل و نه براى حجّ حركت كردم ، چون به قادسيّه رسيدم نظرى كردم به مردم و زينت و كثرت ايشان ، نظرم افتاد به جوان خوش صورت گندمگون و ضعيف البدن كه در بالاى جامهء خود جامهء پشمينهاى پوشيده و شملهاى بر خود پيچيده و نعلين بر پاى داشت و از مردم كناره كرده و تنها نشسته بود ، با خود گفتم كه اين جوان از صوفيّه است و مىخواهد در راه كلّ بر مردم باشد ، مىروم نزد او و او را توبيخ مىكنم . « 3 » ( و بقيّهء خبر ان شاء اللّه در باب تاريخ حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام بيايد ) .
هامش
( 1 ) المستطرف ، ج 1 ، ص 20 .
( 2 ) سورهء سباء ، آيهء 13 .
( 3 ) كشف الغمه ، ج 3 ، ص 3 .