زمستان معتدل ، آب روانش سبك ، آب چاهش شيرين ونزديك . مردم مرفه وبازرگان ، با بيگانگان مهربان . براي خود * هنرها وزيركى وديگر ويژگيها در بخشش وخوش روئى دارند . پيران ، سروران ، كد - خدايان « 1 » [ دانشمندان ] صوفيان در ميان ايشان بسيارند . مجلسهاى قرائت وختمشان بامدادان آدينه جلوه وشكوه دارد [ آداب ورسوم ايشان ] در اسناد « 2 » اگر املا كننده واملا گيرنده غلط نكنند [ نيكو است ] جامع ايشان [ در بازار با شكوه ] در هشت إقليم « 3 » بىمانند است . [ با نماز جماعت روزانه ] بويژه روز آدينه آباد است . ستونهاى [ گرد ، طاقنمابندى شده ] همانند [ مساجد شام ] ومسجد اقصا دارد . سراى أمير [ عضد الدولة ] در آنست ، كه سر نخ همه در آنجا است وهمانند شبستان نيشابور خانهاى « 4 » در آنست . [ نزد هيچ شاه مانندش ديده نمىشود ، خرما را با يخ فرآهم مىدارد . ساختمانها همانند « رملهء » فلسطين از سنگ است ] .
آش وديگر خوراكيهايشان بجز بريانى « 5 » پاكيزه است . پوشاكهاى برد وبيمارستانش شهرت دارد . هشت كوچه دارد بنامهاى : استخر ، شوشتر ، بنداستانه ، غسّان ، سلم ، كوار « 6 » ، مندر ، مهندر ، در بزرگى وتنگى كوچهها همانند « دمشق » است ، در كثافت همانند « بخارا » است .
هامش
( 1 ) متن : تنّاء
( 2 ) شايد رسم خرقه پوشانيدن وأجازت ارشاد را خواسته باشد كه بوسيلهء « مرشد » به « مريد داده مىشده است اين رسم از مانويان به صوفيان مسلمان رسيد ، سپس به فقيهان نيز سرايت كرد .
( 3 ) براي شناخت إقليم هشتم ص 402 پانوشت 11 ديده شود .
( 4 ) متن : ولهم كشبستان نيسابور بيت قرى .
( 5 ) متن : لا الشوا .
( 6 ) كول ( ياقوت 4 : 329 : 12 ) كوادر ( جهاننما - بنقل دخويه )