ابو حنيفه مىگويد : اگر كافر حربى مسلمان شود و همراه او مالى باشد كه قابل مشاهده است ، مال در حفظ و ملك او خواهد بود ؛ اما اموالى كه نزد او حاضر نيست يا زمين و باغ و خانه و چيزهايى كه قابل انتقال نيستند ، در حفاظت او نيست بلكه مسلمين مىتوانند آنها را اخذ كنند . « 1 »
ابو حنيفه از گفتار پيامبر رخ تافته است كه رسول خدا فرمود : « مرا فرمودهاند كه با مردم بجنگم تا به حكم
لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ
گواهى دهند ، چون شهادت دادند خون و مال ايشان از من ايمن است مگر حقى از اسلام در ميان باشد . » « 2 »
ابو حنيفه گفته است : اگر زن و شوى حربى به اسارت و بردگى درآيند ، ازدواج ميان آنها از ميان نمىرود . « 3 » گفتار خداوند در تناقض با پندار اوست : « و نيز زنان شوهردار بر شما حرام شدهاند مگر آنها كه به تصرف شما در آمده باشند . » « 4 » در اين آيه ، زنانى كه به تصرف درآمدهاند از زنان شوهردار استثناء شدهاند . شأن نزول آيه زنانى هستند كه پس از سريه اوطاس اسير مسلمين شدند و چون شوهر داشتند ، برخى از مردم آميزش با آنها را گناه دانستند تا اين آيه در حلال بودن آميزش نازل شد .
به فتواى ابو حنيفه مىتوان از بت پرستان غير عرب ، جزيه گرفت ولى در مورد بتپرستان عرب جايز نيست .
مالك مىگويد : جز مشركان قريش ، مىتوان از همه كفار جزيه گرفت « 5 » . خداوند بدون استثناء مىفرمايد : « مشركان را هر جا يافتيد بكشيد . » « 6 » و « با كسانى از اهل كتاب
هامش
( 1 ) . بداية المجتهد ، ج 1 ، ص 323 و الهدايه ، ج 2 ، ص 107 .
( 2 ) . الهدايه ، ج 2 ، ص 101 و سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 1295 .
( 3 ) . احكام القرآن ، ج 2 ، ص 137 و تفسير كبير ، ج 10 ، ص 41 .
( 4 ) . نساء ، 24 و تفسير الخازن ، ج 1 ، ص 365 و روح المعانى ، ج 5 ، ص 3 .
( 5 ) . الهدايه ، ج 2 ، ص 118 ، 119 .
( 6 ) . توبه : 5 .