و هر مستكنندهاى شرابى است و هر شرابى حرام » « 1 » ابو حنيفه بر اين باور است كه اگر مرتدان جان و مال ديگران را تباه سازند ، ضامن نيستند « 2 » . خداوند چنين نظرى ندارد : « جان به جان » « 3 » و « هر كس بر شما تعدى كند به همان اندازه تعدىاش بر او تعدى كنيد . » « 4 »
نيز ابو حنيفه گفته است : اگر مشركان بر مسلمانان چيره آيند و اموال ايشان به قهر بستانند ، صاحب آن خواهند شد و اگر مسلمين به پيكارى دوباره اموال را به غنيمت گيرند ، يا صاحب كالا و مال آن را پيش از قسمت مىيابد يا پس از آن ، در فرض اول بدون پرداخت بها و در صورت دوم با پرداخت قيمت كالا ، آن را باز پس مىگيرد و اگر كافر مسلمان شود به آن كالا از صاحب نخست آن ، شايستهتر است .
ابو حنيفه سخن خدا و رسول را ناشنيده انگاشته است : « اموال يك ديگر را به ناشايست مخوريد . » « 5 » « مال مسلمان جز به رضايت او ، حلال نيست . » « 6 » آيا كسى را رسد كه از چنين امامى پيروى كند ؟ ثروت به قهر ستانده شده مسلمان را بر كافر حلال مىداند و كافران را از مسلمين به مال ايشان ، شايستهتر ؛ مسلم حق ستاندن مال مسلم را به غصب و قهر ندارد چه رسد به كافر . پس كافر به نزد خدا از مسلم گرامىتر است .
اى آنكه به خدا و روز جزا ايمان دارى از پيروى چنين كسى بپرهيز . عذر خواه تو در امامت او چه خواهد بود ؟
هامش
( 1 ) . بداية المجتهد ، از مسلم روايت كرده و آن را حديث صحيح دانسته است و التاج الجامع للاصول ، ج 3 ، ص 142 .
( 2 ) . تفسير روح المعانى آلوسى ، ج 9 ، ص 183 در تفسير گفتار خدا : « به كافران بگو ، اگر از كفر باز ايستند خداوند گذشته ايشان را مىآمرزد . »
( 3 ) . مائده : 45 .
( 4 ) . بقره : 194 .
( 5 ) . بقره : 188 .
( 6 ) . مآخذ آن پيشتر گذشت .