24 - كودك نمىتواند وكيل باشد و اگر از جانب غير عقد بيعى انجام دهد ، عقد واقع نخواهد شد . ابو حنيفه معتقد است كه اگر كودك معناى سخنى را كه مىگويد درك كند مىتواند وكيل باشد . « 1 »
پيامبر فرمود : « قلم تكليف از سه تن برداشته شده ، از كودك تا به سن احتلام برسد . برداشته شدن قلم مستلزم آن است كه گفتار كودك حكم و اعتبارى نداشته باشد .
25 - اگر كسى بگويد : بيشتر از مال فلان نزد من است ، مال آن شخص و مقدار افزونى كه گفته بود ، به عهده او خواهد بود .
شافعى ، بر آن است كه مقدار افزوده ، واجب نيست « 2 » ولى پيامبر فرمود : « اقرار عاقلان عليه خودشان جايز است » « 3 » و اين شخص به افزوده اقرار كرده ، پس سخنش لغو و بيهوده نيست .
26 - هر گاه كسى بگويد : « هزار و درهم و هزار و بنده به عهده من است » تفسير هزار بر عهده خود اوست . ابو حنيفه مىگويد : اگر آنچه كه بر هزار عطف مىشود قابل وزن و اندازهگيرى نباشد ، تفسير هزار بر عهده گوينده است ولى اگر معطوف مانند درهم داراى وزن و اندازهگيرى باشد ، مفسر هزار خواهد بود ؛ يعنى مراد از هزار و درهم هزار درهم است . « 4 »
هامش
( 1 ) . الهدايه ، ج 3 ، ص 100 و الفقه على المذاهب ، ج 3 ، ص 168 .
( 2 ) . مجموعه ابى العباس ، مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 48 و با عبارتى ديگر در مسند ، ج 3 ، ص 491 و ج 5 ، ص 256 ، 262 و 265 و ج 6 ، ص 399 .
( 3 ) . الام ، ج 3 ، ص 237 و 238 .
( 4 ) . عبارت كتاب : ذهبت الامامية : إلى أنه إذا قال له : عليّ ألف درهم ، و ألف عبد ، رجع في تفسير الألف إليه .
و قال أبو حنيفة : يرجع في تفسير الألف إليه ، إن كان من المعطوف إليه ، من غير المكيل و الموزون ، و أن كان منهما كان المعطوف تفسيرا ، مثل الدرهم ، فإنه يقتضي أن يكون الألف دراهم .
اين مسأله مربوط به اقرارهاى مبهم و مجهول است . شهيد قاضى نور اللَّه شوشترى و فضل بن روزبهان