شدن و خوشه تا سفيد شدن نهى فرمود . « 1 »
11 - تصريه ( كم دوشيدن گوسفند تا پستانش بزرگ بنمايد ) فريبكارى و تدليس است .
و خريدار در نگهداشتن يا باز گرداندن جنس خيار دارد .
ابو حنيفه به چنين خيارى معتقد نيست « 2 » ولى پيامبر فرموده است : « هر كس گوسفند تصريهشدهاى را بخرد ، تا سه روز خيار دارد كه اگر خواست آن را نگاه دارد و اگر نخواست باز گرداند . و پيمانهاى گندم به فروشنده بدهد . « 3 »
نيز فرمود : هر كس ماده گاو ، گوسفند يا شترى را كه تصريه شده است خريدارى كند تا سه روز خيار دارد و اگر حيوان را باز گرداند بايد مانند آن شير را به فروشنده رد كند يا به ازاى آن به او گندم تسليم نمايد . « 4 »
12 - اگر مورد معامله پس از قبض نموى داشت و سپس در آن عيبى كه مربوط به گذشته است ، آشكار شد مشترى مىتواند اصل را باز گرداند اما نمو و زيادى را براى خود نگه دارد . مالك بر آن است كه فرزند با مادر بازگردانده مىشود ولى ميوه باز نمىگردد و ابو حنيفه بر آن است كه با آشكار شدن عيب ، اصل بازگشت داده نمىشود . « 5 »
هر دو تن با فرموده پيامبر مخالفت كردهاند كه : « بهره بردن از مال در برابر ضمانت آن است ( هر كه بهره برد ضامن مال نيز هست ) » « 6 » و ميان ، كسب ، فرزند و ميوه تفاوت نگذاشت .
هامش
( 1 ) . منتخب كنز العمال ، ج 2 ، ص 225 ، التاج الجامع للاصول ، ج 2 ، ص 207 ، صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 12 ، بخشى از آن نيز در مسند شافعى ( ص 386 و 387 ) وجود دارد .
( 2 ) . بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 146 و الفقه على المذاهب ، ج 2 ، ص 202 .
( 3 ) . بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 146 و التاج الجامع للاصول ، ج 2 ، ص 203 .
( 4 ) . الام ، ج 3 ، ص 68 و منتخب كنز العمال ، ج 2 ، ص 222 از برخى بزرگان .
( 5 ) . الفقه على المذاهب ، ج 2 ، ص 206 ، بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 152 و سنن ابو داود ، ج 3 ، ص 271 .
( 6 ) . التاج الجامع للاصول ، ج 2 ، ص 204 و بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 146 .