2 - كسى كه بر راه رفتن توانايى دارد اگر زاد و مركب نيابد ، حج بر او واجب نيست . مالك مىانگارد كه واجب است و او مىتواند از مردم تقاضاى آب و طعام كند . « 1 » مالك با سخن خدا ناسازگارى كرده كه فرمود : « . . . براى خدا ، حج آن خانه بر كسانى كه قدرت رفتن به آن را داشته باشند واجب است . . . »
از على ( امير المؤمنين عليه السّلام ) ، ابن عمر ، ابن عباس ، ابن مسعود ، عمر بن شعيب از پدرش از جدش و جابر بن عبد اللَّه و عايشه و انس از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت كردهاند كه چون از ايشان معنى استطاعت و توان را پرسيدند ، فرمودند : « مراد زاد و مركب است . » « 2 »
3 - اگر نابينا براى خود و راهنماى خود زاد و مركب بيابد حج بر او واجب است .
ابو حنيفه آن را واجب نمىداند « 3 » ولى خداوند مىفرمايد : « براى خدا ، حج آن خانه بر كسانى كه قدرت آن را داشته باشند واجب است . »
4 - اگر ميّت در زندگى مستطيع گردد و مالى از خود بجا نهد ، حج ، زكات ، كفاره و جزاى صيد بر او واجب است .
رأى ابو حنيفه ساقط شدن همه اين موارد است « 4 » ولى عقل و نقل با پندار او همراهى ندارند . عقل گواهى مىدهد كه حج ، زكات ، كفاره و جزا بر عهده او بوده و واجب است كه دين خود را ادا كند .
نقل نيز خبر متواتر خثعميه است . « 5 »
هامش
( 1 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 257 و الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 634 .
( 2 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 258 .
( 3 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 97 و الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 633 .
( 4 ) . آيات الاحكام ، ج 2 ، ص 97 و بداية المجتهد ، ج 1 ، ص 258 .
( 5 ) . التاج الجامع للاصول ، ج 2 ، ص 110 ، آيات الاحكام ، ج 2 ، ص 98 ، مسند شافعى ، ص 374 و ديگر كتب معتبر اهل سنت .