مىشود و در فرض مسأله ماه ديده شده است . پيامبر فرمود : « با ديدن ماه روزه بگيريد و با ديدن آن افطار كنيد . » « 1 »
شگفتآور است كه آن دو به شهادت دو ظاهر الصلاح كه فسق آنها نزد حاكم معلوم است و خود حاكم نيز فاسق است ! عيد فطر را اثبات مىكنند و روزه و افطار آن را حرام مىدانند ولى اگر كسى هلال را به چشم ببيند و به فرا رسيدن شوال علم ضرورى داشته باشد ، باز هم روزه بر او واجب است .
10 - اماميه معتقدند كه اگر كسى در روزى كه در شب گذشته آن به تنهايى هلال رمضان را ديده ، آميزش كند بر او كفاره واجب است .
ابو حنيفه كفاره را واجب نمىداند « 2 » ولى سخن او مخالف نصوصى است كه در شكستن روزه رمضان كفاره را واجب مىكنند . بنا به فرض ، اين ماه نزد آن شخص رمضان است ( و بايد به احكام آن عمل كند ) پس همان گونه كه در مسأله نخستين مالك و احمد بن حنبل حكم فاسق به شهادت دو فاسق را ، بر احساس ( رؤيت ) برترى دادند اينجا نيز ابو حنيفه چنين عملى انجام مىدهد و نقدها و لوازم آن قول بر او نيز صادق مىآيد .
11 - فتوى اماميه اين است كه اگر كسى روزه دو روز عيد ( فطر ، قربان ) را نذر كند ، نذر او منعقد نمىشود و قضاى آن نيز واجب نيست .
ابو حنيفه مىپندارد كه اين نذر منعقد مىشود و اگر روزه بگيرد نذر را به جاى آورده و گر نه بايد آن را قضا كند « 3 » ؛ ولى فتواى او با عقل و نقل ناهمگون است .
عقل از آن جهت كه روزه آن دو روز به اجماع مسلمين حرام است و حرام با قصد قربت به خدا حلال نمىشود و نذر جز در طاعت بسته نمىگردد كه هدف آن
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 33 .
( 2 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 86 .
( 3 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 94 و الفقه على المذاهب ، ج 2 ، ص 145 .