تفاوتى است ؟ نقل ، از آن رو كه پيامبر به كسى كه روزه رمضان را شكسته بود فرمان داد بنده آزاد كند يا روزه بگيرد و يا مسكينان را سير كند « 1 » و از سبب تفصيلى روزه شكستن او پرسش نكرد .
8 - اماميه باور دارند كه اگر كسى روزه روز معينى را نذر كند روزه همان روز بر او واجب است و تقديم آن جايز نيست . ابو حنيفه چنين امرى را جايز مىداند « 2 » ولى از نظر عقل ذمه نذركننده مشغول نذر است و از عهده تكليف بيرون نخواهد شد جز آنكه نذر خود را ادا كند . از حيث نقل نيز نصوصى هستند كه وفا به نذر را واجب ساختهاند و نمىتوان گفت كسى كه روزه نذرى خود را پيش افكنده به نذر خود وفا كرده است . « 3 »
9 - اماميه بر آنند كه هر گاه روزهدار هلال ماه شوال را ديد افطار و شكستن روزه بر او واجب است . مالك و احمد بن حنبل افطار را جايز نمىدانند « 4 » آنها با نصوصى كه روزه عيد را حرام مىداند مخالفت ورزيدهاند زيرا عيد تنها به رؤيت هلال ثابت
هامش
آوردن روزه با جماع دشوارتر است از بجا آوردن آن با خوردن و آشاميدن و تنعم و تلذذ . به ديگر سخن اگر فرض كنيم كه شخصى در آميزش آزاد باشد يا اجازهء خوردن و آشاميدن و لذتهاى جنسى ( غير از آميزش ) را داشته باشد و روزه را در اين دو حالت با هم مقايسه كنيم ، در مىيابيم كه روزه با پرهيز از خوردن و آشاميدن و لذتهاى جنسى دشوارتر از روزهاى است كه در آن تمام اين امور مباح است و فقط بايد از جماع پرهيز كرد .
پس بنيان روزه پرهيز از خوردن و آشاميدن و لذت بردن است نه فقط پرهيز از جماع . پس اكنون كه خداوند براى آميزش كه ركن روزه نيست كفاره تعيين كرده است براى شكستن ركن روزه ( خوردن و آشاميدن و انزال ) كفاره بايد به طريق اولى ثابت باشد . بر اين اساس علامه نظر شافعى را كه كفاره را براى گناه بزرگتر مىدانست مىپذيرد اما گناه بزرگتر از جماع ، خوردن و آشاميدن و لذت جنسى منتهى به انزال است . ( م )
( 1 ) . صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 180 و مسند شافعى ، ص 373 .
( 2 ) . الهدايه ، ج 1 ، ص 94 و الفقه على المذاهب ، ج 2 ، ص 146 .
( 3 ) . آيات الاحكام ، ج 2 ، ص 456 و الهدايه ، ج 1 ، ص 94 .
( 4 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 197 .