وانگهى با اين رأى لازم مىآيد خداوند تكليف بيشتر از طاقت فرموده باشد زيرا شناخت آن چه نجس مىشود يا نمىشود با نظر به حركت كه مراتب گوناگون دارد ، غير ممكن است .
استلزام محال ديگر اين است كه آبى نجس گردد و تغيير به اختلاف وضع خود را نپذيرد و چنين امرى آشكارا باطل است .
24 - راى اماميه در دو ظرف همانندى كه يكى از آنها نجس مىشود ، پرهيز و خوددارى از هر دو آنهاست و اماميه راهى براى اجتهاد و گزينش يكى از آنها نمىدانند . نيز در دو لباسى كه يكى از آنها نجس است ، بر آنند كه در هر دو آنها نماز گزارده شود ، خواه عدد ظرفها يا لباسهاى پاك ، بيشتر از يكى باشد يا نباشد .
ابو حنيفه مىگويد : اجتهاد يكى از دو لباس ، به اطلاق ، جايز است . در ظرف نيز ، اگر تعداد ظرفهاى پاك بيشتر باشد حكم چنين است . شافعى نيز در ظرفها و لباسها مطلقا همين فتوى را داده است . « 1 »
ابو حنيفه و شافعى با حكم خرد عناد ورزيدهاند ، زيرا خرد ترجيح بدون مرجح يكى از دو متساوى را محال مىداند و بيشتر قواعد اسلامى بر اين قانون ضرورى عقلى بنيان نهاده شدهاند . تحرّى و اجتهاد و گزينش اينان نيز ترجيح و گزينش يكى از دو متساوى بدون مرجح است و باطل مىباشد .
شگفتآور است كه همه شافعيان ، جز اندكى از ايشان ، كسى را كه ظرف يا لباس پاكى را به همراه دارد و از پاكى آن مطمئن است ، در استفاده از آن ، مخيّر كردهاند ، اما در باره دو ظرف همانند ، شخص را آزاد گذاردهاند و استفاده از هر يك از آنها را بر او واجب نساختهاند . « 2 »
هامش
( 1 ) . ترتيب المدارك ، ج 1 ، ص 358 ، ديباج المذهب ، ج 2 ، ص 166 ، المغنى ، ج 1 ، ص 63 .
( 2 ) . الام ، ج 1 ، ص 77 در حاشيه آن ، مختصر المزنى ، ج 1 ، ص 92 احياء العلوم غزالى ، ج 2 ، ص 100 ، فضل در موضع مناسب و النووى در الروضه نيز اين مطلب ذكر كردهاند .