حق سازگار نيست زيرا خداوند فرموده : « اگر آب نيافتيد تيمم كنيد » و هر گاه مكلف فرمانى را كه به او دادهاند اجرا كند از عهده تكليف خارج مىشود .
21 - اماميه بر آنند كه اگر كسى آب نيافت ولى لباس يا نمد زين را به دست آورد كه با تكاندن آنها مىتوان به خاك دست يافت ، بايد به همان خاك تيمم كند . اگر جز گل چيزى پيدا نكرد ، بايد دستها را در آن فرو برد و پس از ماليدن آنها به هم ، به همان تيمم كند . ابو حنيفه مىگويد ؛ نماز بر چنين شخصى حرام است ، اما خداوند فرموده است كه بر خاك پاك تيمم كنيد و در اين موضع ، خاك پاك يافت شده است . « 1 »
22 - اماميه معتقدند پيكر سگ ، نيم خورده و آب دهان او نجس است و مالك همه آنها را پاك مىداند . « 2 » او با سنت متواتر پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله مخالفت ورزيده زيرا رسول خدا به خانهاى كه سگ در آن بود وارد نمىشد . « 3 »
23 - اماميه آب كثير را فقط هنگامى نجس مىدانند كه تغيير كند و مراد ايشان از آب كثير و فراوان آبى است كه به حد كر برسد يعنى هزار و دويست رطل عراقى باشد .
ابو حنيفه مىگويد : حد و اندازه آب كثير آن است كه يكى از دو سوى آب به سبب حركت جانب ديگر ، متحرك نگردد . « 4 » رأى ابو حنيفه با مقتضى شرع ناهمگون است زيرا احكام شرعى داراى ملاك و انضباط مىباشد و شناخته شده و آشكار است ، در حالى كه حركت قابل شدت و ضعف است و نمىتوان احكام طهارت و نجاست را به آن استناد داد زيرا بر هم انطباق و سازگارى ندارند .
هامش
( 1 ) . فضل به اين مطلب اعتراف كرده و از پاسخ به فتواى شافعى در اين مسأله چشم پوشيده است .
( 2 ) . الفقه على المذاهب ، ج 1 ، ص 11 ، شگفتانگيز است كه ميان رأى ابو حنيفه و مالك در پاكى سگ زنده و روايت پيامبر از صحيح مسلم چقدر فاصله است . رسول خدا فرمود : « هنگامى كه سگ ظرفى را ليسيد ، آن را به خاك بمالند و سپس هفت بار بشويند . » اين روايت در صحاح و سنن آمده است .
( 3 ) . صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 331 و صحيح البخارى ، ج 3 ، ص 21 .
( 4 ) . بدايه المجتهد ، ج 1 ، ص 18 .