زنان پارساى اهل كتاب . . . ( بر شما حلال هستند ) » « 1 » ؛ « زنان مشركه را تا ايمان نياوردهاند به زنى مگيريد . » « 2 »
برخى از جمهور اين امر را جايز ندانستهاند ، اما قرآن رأى آنها را باطل مىداند . « 3 »
اماميه و گروهى كه با آنها موافقند ، معتقدند كه مذهب صحابى و يار و همنشين پيامبر ، مخصص نيست زيرا آن چه حجت و مورد اعتنا است كلام خدا و پيامبر مىباشد و صحابى هيچ يك از اينها نيست . اگر صحابى زنده مىبود و سخنى مىگفت از او دليل مىخواستند و تقليد بىدليل از وى روا نبود ؛ پس كسى كه گفتارش در زمان زندگى و بدون معارضه حجت نباشد چگونه پس از مرگ و با وجود معارضى چون كلام خدا حجت است ؟
حنفيه و حنابله قول صحابى را حجت و مخصص مىدانند « 4 » كه خطاى آن بيان شد .
اماميه و موافقان آنها بر آنند كه عادت ، مخصص عموم نيست ، همان گونه كه مىگويند : ربا در هر غذايى حرام شده است و گندم ، خوراك غالب عرب است و اين غذا عموميت تحريم ربا در هر طعامى را تخصيص نمىدهد زيرا حجت و مورد اعتنا ، كلام خدا و گفتار پيامبر است و آنها بر عادت ، برترى و حكومت دارند پس عادت بر آنها حاكم نيست . حنفيه با اين امر مخالفت ورزيدهاند و عادت را بر شرع حاكم دانستهاند . « 5 »
اماميه و موافقان آنها معتقدند كه اگر حكم خاص با حكم عام موافقت داشته باشد ، مخصص نيست ؛ مثلا گفته شود : « در انعام زكات است » و سپس بگويند : « در گوسفند زكات است » ؛ زيرا ثبوت حكم در افراد شناخته شده مستلزم ثبوت آن در يك فرد معين
هامش
( 1 ) . مائده : 5 .
( 2 ) . بقره : 221 .
( 3 ) . جمع الجوامع ، ج 2 ، ص 26 .
( 4 ) . المستصفى ، ج 2 ، ص 29 و جمع الجوامع ، ج 2 ، ص 33 .
( 5 ) . همان .