مسجد پيغمبر گرديد .
( 1 ) فايده - اول كسى كه در اسلام اذان گفت ، بلال است و اول كسى كه اقامه گفت ، عبد الله بن زيد . در خطط مقريزى از واقدى نقل شده كه بلال بعد از اذان بر در خانه پيغمبر مىايستاد و مىگفت : « السلام عليك يا رسول الله ، بابى انت و امّى يا رسول الله ، حى على الصلاة ، حى على الصلاة ، السلام عليك يا رسول الله و رحمة الله و بركاته » . ( بلاذرى ، بند « حى على الفلاح » را هم اضافه دارد .
مؤلف گويد : به يك مؤذن هفتم نيز دست يافتم به نام ثوبان . در المصنّف ، عبد الرزاق از ثوبان نقل مىكند كه يك بار اذان گفتم ، حضرت فرمود : تا فجر را نديدهاى اذان مگو . بار ديگر اذان گفتم . حضرت فرمود : تا فجر را نديدهاى اذان مگو . بار سوم فرمود : اذان مگو تا شب و روز مثل اين دو دست از هم مشخص و پيدا باشند . مؤذن هشتم هم عثمان است كه پيش منبر پيغمبر ( ص ) اذان گفت . « 1 »
تنبيه - ابو محذوره به امر پيغمبر ( ص ) پس از بازگشت از حنين ، مؤذّن مكه شد و اذان مكه در نسل او باقى ماند و تا زمان شافعى باقى بوده است . « 2 »
در الموطأ آمده كه پيغمبر ( ص ) بلال را به حفظ وقت امر مىنمود ؛ چنان كه وقتى از خيبر بر مىگشتند ، شبانه راه آمدند و آخر شب اطراق كردند و پيغمبر ( ص ) به بلال فرمود : صبح ما را بيدار كن و بلال وقت نگه مىداشت تا صبح شد . بعضى گفتهاند ذو مخبر و بعضى گفتهاند ابن مسعود وقت نگه مىداشت .
( 2 )
در اقتداى ديگر مساجد در وقت نماز به مؤذن مسجد جامع
در الروض الانف آمده است كه به غير از مسجد پيغمبر ( ص ) ، نه مسجد ديگر در مدينه بود كه همه با صداى اذان بلال نماز مىخواندند . نزديكتر از همه ، مسجد بنى عمرو بن نجار ، مسجد بنى ساعده ، مسجد بنى سلمه ، مسجد بنى رابح ، مسجد بنى زرق ، مسجد غفار ، مسجد اسلم ، سپس مسجد جهينه بود ، و در مورد نام مسجد نهم ترديد هست .
در تاريخ ابن عساكر روايت ضعيفى آمده : اولين كسى كه روز و شب را در كشتى به دوازده ساعت برآورد نمود ، نوح ( ع ) است . در الاكليل آمده آيه
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ
« 3 » اصلى در
هامش
( 1 ) . مقريزى ، الخطط ، ج 4 ، ص 43 .
( 2 ) . ر . ك : نووى ، التهذيب الاسماء و اللغات .
( 3 ) . اسراء ، 12 .