نيز آوردهاند كه عمر و عثمان ، هيچ كس را در قضاوت ، فتوا و فرايض بر زيد مقدم نمىداشتند . از عبد اللّه بن عمر نقل است كه وقتى زيد مرد ، ابن عمر گفت : امروز عالم مردم مرد . عمر صحابه را در شهرها پراكند و نهى از فتوا نمود ، اما زيد در مسجد مدينه مىنشست و براى اهل مدينه فتوا مىداد . حديث « افرضكم زيد » مشهور است و بر اساس همين حديث ، شافعى در فرايض به قول زيد عمل مىكرد . مؤلف گويد : مالك نيز همچنين است ، مگر در چهار مسأله ؛ آنچنان كه در كتاب بحر الفرائض فيما تضمنت اسم زيد من الفرائض ابن القاضى بيان شده است .
( 1 )
خطيبترين صحابه
در طبقات ابن سعد « 1 » آمده است كه نعمان بن بشير والى معاويه بر كوفه ، از خطيبترين مردم دنيا بود .
( 2 )
حكيم امت لقب كه بود ؟
از معاويه نقل است كه آگاه باشيد ابو درداء يكى از حكيمان و يكى از عالمان است . از جبر بن نفير ، مرسلا و مرفوعا نقل كردهاند كه حكيم اين امت ، ابو درداء است . ذهبى در تذكرة الحفاظ گويد : امام ربّانى ابو درداء معروف به حكيم امت ، قرآن را از پيغمبر ( ص ) فراگرفته و عالم ، مقرى ، فقيه و قاضى دمشق بود . از يزيد بن معاويه نقل كردهاند كه ابو درداء را به فقاهت و علم ستوده و گفته است كه او درد مردم را شفا مىبخشد . ليث بن سعد گويد : ابو درداء را ديدم داخل مسجد مىشود و همچون سلطان جمعى به دنبال او بودند و از او مسأله مىپرسيدند .
( 3 )
از صحابه ، آن كه كتابهاى قديم را خوانده و دريافته بود
از عبد اللّه بن سلام نقل است كه پيغمبر ( ص ) به من فرمود : يك شب قرآن بخوان و يك شب تورات . مؤلف گويد : در سند روايت ضعفى هست و اگر صحيح باشد ، تجويز بازخوانى و ژرفانديشى در تورات است .
در طبقات ابن سعد از على ( ع ) در وصف سلمان آمده كه علم اول و آخر به دو رسيده ، و بحرى تمام نشدنى است .
هامش
( 1 ) . ابن سعد ، الطبقات الكبرى ، ج 6 ، ص 35 .